تدریس ضمایر

(درس8 ، عربی یک)

 

جلسه اول:

( تدریس ضمایر منفصل مرفو عی ومنصو بی، متصل منصوبی ومجروری )

 

قبل از شروع تدریس ارزشیابی آغازین بعمل بیاورید تا آگاه شوید از اینکه دانش آموزان تاچه حدباضمایرآشنایی دارند.آیا معنی وصیغه های مختلف ضمایر رامی شناسند؟آیا ضمایرمتصل ومنفصل را تشخیص می دهند؟

سپس با کمک دانش آموزان تدریس را شروع کنید.همیشه این مسأله را مدنظر داشته باشید چیزی راکه دانش آموز ،خودفرا می گیرد به ندرت آن رابه فراموشی می سپارد.

 

دبیر:شما می دانید چند نوع ضمیر وجود دارد؟

دانش آموز:بله ، متصل ومنفصل.

دبیر:برای ضمیرمنفصل چند مثال بزنید؟

ــ هو ، أنتَ ، أنتِ ،....

ــ می توانید این ضمایر رابه ترتیب صرف کنید؟

ــ هو، هی، هما،هما، هم، هنَّ،أنتَ،أنتِ،...

 

سپس با اشاره به هریک از ضمایر معنای آن را از دانش آموزان بپرسید.

دبیر: حال یکی از این ضمایر مثلاً « هو » رادر جمله ای بکار ببرید.

دانش آموز:« هو یذهب الی المدرسه . »    یا    « هو تلمیذٌ  . »

(جمله را بر روی تابلو بنویسید. )

دبیر:نقش  «هو » دراین جمله چیست؟

دانش آموز: چون جمله اسمیه است بنابراین نقش آن « مبتدا » می باشد.

ــ آفرین ، اعراب مبتدا چگونه است؟

ــ مرفوع

ــ پس ما نتیجه می گیریم ضمایری ازقبیل : هو،هی ، هما و... ضمایر منفصل مرفوعی هستند. چرا مرفوعی هستند؟

ــ چون در جمله نقش مبتدا می گیرندو مبتدا مرفوع است.

ــ احسنت

 

دقایقی کوتاه به دانش آموزان استراحت دهیدوسپس تدریس ضمیرمتصل منصوبی ومجروری را آغاز کنید.

 

دبیر: حال می توانید ضمایرمتصلی که مناسب با این ضمایر هستند را نام ببرید؟

ــ بله ، ه ، ها ، هما ، هما ، هم ، هنَّ ، کَ ، کِ ، کماو...

ــ به نظر شما این ضمایر به چه کلماتی متصل می شوند؟اسم، فعل یا حرف؟

ــ اسم، مثل « کتبتُ رسالهً الی صدیقی . »

ــ فقط اسم؟ به فعل و حرف نمی چسبند؟

ــ بله ،  به حرف مثل:« ذهبتُ الیه .»و    به فعل مثل:« کَتَـبَــها . »

ــ درسته ، پس به هر 3 نوع کلمه (اسم،فعل،حرف)متصل می شود.

ــ بله

ــ زمانی که به اسم متصل شود « کتبتُ رسالهً الی صدیقی . »نقش آن چیست؟

ــ نامه ای به دوستم نوشتم. « صدیقی یعنی دوستِ من » پس نقشش « مضاف الیه » است.

ــ مضاف الیه چه حرکتی می گیرد؟

ــ کسره ، مجرور است.

ــ آفرین، به حرف جر بچسبد نقشش چیست؟      « ذهبتُ الیه . »

ــ مجرور به حرف جر.

ــ به فعل...؟  :« کَتَـبَــها . »

ــ کَتَبَــها یعنی آن را نوشت. چه چیز را نوشت؟ آن را . درنتیجه « مفعول به » است.

ــ صحیح. اکنون می توانیدبگویید نوع این ضمایر زمانی که به اسم، فعل وحرف متصل می شوند چیست؟

ــ اگر به اسم متصل شوند چون نقش آن مضاف الیه می شود و مضاف الیه ، مجرور است درنتیجه نوع آن « ضمیرمتصل مجروری » است وهمچنین اگر به حرف جر بچسبد . زمانی که به فعل متصل شود نوع آن « متصل منصوبی » ،  زیرا نقش آن مفعول به است .

ــ پس نتیجه می گیریم ضمایرکه به « اسم و حرف » متصل می شوند « مجروری » وضمایزی که به «فعل» بچسبند «منصوبی»هستند.

 

پس از چند دقیقه ، تدریس ضمایرمنفصل منصوبی را آغازکنید.

 

ــ یک نوع دیگر از ضمایر هستندکه با « إیّّـا » شروع می شوند وباتوجه به ضمیری که همراه آن می آید تشخیص می دهیم چه صیغه ای است وبا هم ضمیر منفصل را تشکیل می دهند. شما حتماً این ضمایر را شنیده اید مثل : إیّـاکَ ، إیـاکِ و...

ــ بله ، إیـّاکَ نعبُـدُ وإیّـاکَ نستعینَ .

ــ آفرین ، این آیه را ترجمه کنید؟

ــ تنها تورا می پرستیم وتنها از تویاری می جوییم.

ــ « إیـاک » به چه صورت ترجمه شده است؟

 ــ در « إیـّاکَ نعبُـدُ » به صورت « تو را » ودر « إیّـاکَ نستعینَ » ، « ازتو » .

ــ چه نتیجه ای می گیریم؟

ــ نتیجه: برخی جملات  « تو را » ودر بعضی جملات « ازتو » ترجمه می شود.

ــ بسیار خوب،  « إیـاک » در این آیه چه نقشی دارد؟

ــ تنها تورا می پرستیم . چه کسی را می پرستم ؟ تورا. پس نقشش « مفعول به » است. بنا براین نوع ضمیر می شود « ضمیرمنفصل منصوبی »

ــ احسنت .

 

جلسه دوم

تدریس ضمایر متصل مرفوعی

قبل از تدریس ، یک ارزشیابی از دانش آموزان از انواع فعل ( ماضی ، مضارع ، امر )بعمل بیاورید. سپس از آنها بخواهید که یک فعل ماضی را صرف ودر دفتر خود یادداشت کنند .پس از آن ،بخواهید فاعل فعل هایی که صرف نموده اند را مشخص کنند. زمانی که این مراحل را انجام دادند با کمک آنان افعال ماضی را بر روی تابلو بنویسیدو ضمایر فاعلی آن را مشخص کنید.

 

ذَ هَـبَ               ذَهَـبَـت              ذَهَـبـتَ                 ذَهَـبـتِ

ذَهَـبـا               ذَهَـبَـتا                ذَهَبـتُـمـا               ذَهَبـتُـمـا                  ذَهَـبـتُ

ذَهَـبـوا             ذَهَـبـنَ               ذَهَـبـتـُم                ذَهَـبـتُـنَّ                   ذَهَـبـنـا

 

دبیر: چند صیغه از افعال ،فاعل به صورتی که ضمیر به فعل بچسبد را ندارد؟

دانش آموز:  2 صیغه.

ــ فاعل چه حرکتی می گیرد؟

ــ ضمه ، مرفوع است.

ــ بنابراین به چنین ضمایری چه می گوییم؟

ــ ضمیر متصل مرفوعی .

 

بدین ترتیب سایر ضمایر متصل مرفوعی افعال مضارع وامر را به دانش آموزان آموزش دهید خواهید دید که به سهولت انواع ضمایر را از یکدیگر تشخیص خواهند داد .

 

 

+ نوشته شده در  شنبه دوم خرداد 1388ساعت 19:7  توسط دبیر | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
با سلام.
اینجانب در نظر دارد با ایجاد این وبلاگ نمونه سوالات ، طرح درس و مطالب مختلف و متنوع را در اختیار عموم قرار دهد .لذا از شما همکاران ، اساتید بزرگوار و دانش آموزان عزیز انتظار دارد با ارسال نظرات ، انتقادات و پیشنهادات خود ما را در هرچه پر بار تر کردن این وبلاگ یاری کیند .
با تشکر: دبیر دبیرستانهای دخترانه شهرستان بستک
(این وبلاگ وابسته به گروه آموزشی نیست . )

پیوندهای روزانه

آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
بهمن 1388
دی 1388
آذر 1388
آبان 1388
مهر 1388
شهریور 1388
خرداد 1388
اردیبهشت 1388
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM