فهم سؤالات كنكور

 

 

1- ايُ منتخب : كدام گزينه                                                  2- ايُ مختار : كدام گزينه

3- جاء : آمده است                                                             ۴- كان : بوده

5- مناسبٌ : مناسب است                                                    6- تُناسبُ : مناسب است

7- يكون : مي باشد                                                            8- يَتَضمن : شامل مي شود،دربردارد

9- ماجاء " نيامده است                                                      10- ماكان: نبوده

11- لايناسب: مناسب نيست                                                12- لايكون : نيست‘ نمى باشد

13- ليس  : نيست                                                               14- لااعلال فيه : هيچ اعلالى ندارد

15- دون اعلال : بدون اعلال                                             16- لم يستعمل : به كارنرفته است

17- لايتضمن :شامل نمى شود‘دربرندارد                            18- لم يحذف : حذف نشده است

۱۹-عیِّن  : مشخص کن                                                     20- عن : درباره

21- ماهو: چيست؟(كدام)                                                22- ماهي : چيست(كدام)

23- جمع التكسير:جمع مكسر                                            24- فعل ماضِ: فعل ماضى

25- متعدِ: فعل متعدى                                                      26- الاعراب: تركيب(نقش كلمات)

27- الاعراب : رفع- نصب- جر-جزم                                28- صياغة: ساختن

29- تشكيل = حركت گذارى                                           30- شكل: حركت گذارى

31- الترجمة الدقيقة: ترجمه به فارسى                               32- التعريب الدقيق: فارسى به عربي

33- مالا ينصرف :غيرمنصرف                                          34- الممنوع من الصرف:غيرمنصرف

35- تنوين ناپذير: غيرمنصرف                                          36- لاالنافية للجنس : لانفي جنس

37- لفعل واحد: براى يك فعل                                         38- له مفعولان= دومفعولى

39- نعت : صفت                                                             40- مضارعان مجزومان: دوفعل مضارع مجزوم

41- منعوت: موصوف                                                    42- مزيدبحرفٍ واحد: ثلاثى مزيديك حرفى

43- مزيدبحرفين: ثلاثي مزيددوحرفى                             44- مزيد بثلاثة حروفٍ: ثلاثى مزيدسه حرفى

45- كم نوعاَ: چندنوع                                                    46- كَمْ: چندتا‘چقدر.

47- المبني للمجهول=:فعل مجهول‘ جمله مجهول(ربطى به مبني ومعرب ندارد)

48- المبني للمعلوم :فعل معلوم‘ جمله معلوم ( ربطى به مبني ومعرب ندارد)

49- صياغة جملة مفيدة: ترتيب صحيح جمله( جمله فعليه واسميه وشرطيه وتعجبيه وندا)

50- ماهوالصحيح في تشكيل العبارة : كدام گزينه از نظرحركت گذارى صحيح است

51- كم اسم فاعل في هذه العبارة: چنداسم فاعل دراين جمله وجوددارد

52- كم فاعلا في هذه العبارة: چندفاعل دراين جمله وجوددارد

٭به تعداد فعلهاى معلوم فاعل داريم.

53- ميزالخطافي استعمال لام الامر: دركاربردلام امركدام گزينه غلط است

٭كاربرد لـِ امر باصيغه هاى مخاطب غلط است.

54- في اي عبارة جاء كلمة"   "  مفعول فيه: دركدام گزينه كلمه"   " مفعول فيه است

٭اگربرظرف زمان يامكان دلالت كند مفعول فيه است.

55- اسلوب هاي جمله:

الف- اسلوب تمييز: اسم جامد نكره منصوب

×في اي عبارة جاء كلمة"    " تمييزاَ: دركدام گزينه كلمه"  " تمييزاست

٭اگرجامدونكره ومنصوب باشدورفع ابهام كند تمييزاست.

ب- اسلوب حال: اسم مشتق نكره منصوب- جمله حاليه

ج- اسلوب شرط: ادات شرط+فعل شرط+ جواب شرط

د- اسلوب ندا: حرف ندا+ منادى

ه- اسلوب استثناء: ادات استثناء+ مستثنى

56- درك مطلب:

الف- ميزالجواب الصحيح لهذاالسؤال : كدام گزينه درجواب اين سؤال صحيح است

ب- ميزالجواب الخطااهذاالسؤال: كدام گزينه درجواب اين سؤال نادرست است

٭جوابها براساس كلمه سؤالى بصورت زيراست:

هل ‘ا(ايا):گزينه براساس مثبت يا منفي بودن بانعم يالا شروع مي شود.

لِمَ         لِِم (چرا- براى چه): گزينه بالـِ يا لِانّ شروع مي شود.يا گزينه داراى مفعول له.

لماذا:مانندلِمَ.

اين(كجا):گزينه درست داراى قيدمكان است.

متى(چه وقت): گزينه درست داراى قيد زمان است.

مَنْ( چه كسى؟)

ما(چه چيزى)

كيف(چطور- چگونه؟):گزينه داراى قيدحالت( حال مفرد) ياجمله حاليه درست است.

ج- ماهوالاستفهام المناسب لهذه العبارة: سؤال مناسب براي اين عبارت كدام است.

٭جواب درست؛ براساس موارد موجود درقسمت الف وب شماره 56 است.

57- ماهواصل التمييز: اصل تمييزچه بوده است.

58- كم نايب الفاعل في هذه الجملة: چند نايب فاعل دراين جمله وجوددارد؟

- به تعدادفعلهاي مجهول نايب فاعل داريم.

59- عين مافيه تاكيد على وقوع الفعل: دركدام جمله مفعول مطلق تاكيدى است.

60- عين المستثنى منه محذوفا  :دركدام جمله مستثنى منه حذف شده است.

61- عين الاصح والادق:صحيحترين ودقيق ترين جواب كدام است.

62- عين العبارة التي ليس فيهاابهام: كدام جمله ابهام ندارد.

٭جواب درست گزينه اي است كه نيازبه تميييزندارد.

63- عين الصحيح للفراغ لرفع الابهام : كدام گزينه براي رفع ابهام مناسب است.

٭ جواب درست گزينه اي است كه جامدنكره ومنصوب باشد.

64-عين الاصح والادق في الجواب للترجمة اوالتعريب اوالمفهوم: صحيح ترين و دقيق ترين جواب درزمينه ترجمه به فارسي يا ترجمه به عربي يا مفهوم كدام است.

65- اقرا النص التالي ثم اجب عن الاسيله بمايناسب النص: متن رابه دقت بخوان سپس مناسب بامتن به سؤالات جواب بده(درک مطلب).

66- عين < ما> الجازمة: دركدام جمله ماشرطيه هست.

67- عين مايحتاج الى التمييز: كدام جمله به تمييزنيازدارد.

68- عين الصحيح ( في العلامات الفرعية للاعراب): دركدام جمله اعراب فرعي به صورت صحيح بكاررفته است.

69- الف - عين العبارة التي تعين مكان وقوع الفعل: كدام جمله داراى ظرف مكان است.

ب-   عین العبارة التی تُعین زمان وقوع الفعل: "    "       "       "     زمان "    .

70- عين الخطا وفق اسلوب النداء : براساس انواع منادى جمله نادرست كدام است.

71- عين الصحيح في تعيين نوع الخبر:كدام جواب از جهت نوع خبردرست است.

72- عين ماليس فيه الجملة الوصفية: دركدام گزينه جمله وصفيه نيست.

73- عين الخطا في تبديل الحال المفردة الى الجملة: درتبديل حال مفرد به جمله حاليه كدام گزينه نادرست است.

74- عين الاستثناء غيرالمفرغ : كدام جمله داراي مستثنى مفرغ نيست.

75- عين الصحيح في الصفة والاضافة : باتوجه به صفت ومضاف كدام جمله درست است.

76- عین العبارة التی لیس فیهاالمضارع منصوبا: کدام جمله فعل مضارع منصوب ندارد.

 

 **ويژه انسانى:

 

1-   عين < حّتى > الناصبة: دركدام گزينه < حتى > حرف نصب است.

2-    عين الجملة التي تُخبرعن موضوع تحقق كاملا : دركدام جمله فعل بطوركامل تحقق يافته است.

3-    عين < كُل> المؤكدة: دركدام جمله كلمه < كل> مؤكد( تاكيد معنوي ) است: میّزکُلّ للتاکید.

4-   عين ماليس فيه من التوابع: دركدام جمله توابع نيست.

5-   عين الصحيح في نوع التشبيه : باتوجه به انواع تشبيه كدام گزينه درست است.

6-   عين مافيه المحسنات المعنوية( في البديع): دركدام جمله محسنات معنوی هست.

7-   عين الحال يبين حالة الفاعل : درکدام گزینه صاحب حال فاعل است:عین مایبین هیئة الفاعل.

8-    عین العبارة التی فیها الحصر : درکدام گزینه حصروجوددارد.

9-    عین التشبیه غیر البلیغ: درکدام گزینه شبیه بلیغ نیست.

10- عین مالیس فیه الطباق : درکدام گزینه طباق وجودندارد.

11- عین غیر المناسب للفراغ لایجاد اسلوب التعجب: برای ایجاداسلوب تعجب کدام گزینه نادرست است.

12- عین مافیه التوکید المعنوی: درکدام گزینه تاکیدمعنوی وجوددارد.

13- عین تمییزا اصله مفعول به: درکدام گزینه تمییز دراصل مفعول به بوده است.

14- ابدل الحال من الجملة الاسمیة الی الفعلیة: حال جمله اسمیه رابه فعلیه تبدیل کن.

15- عین الجملة التی لیس فیهامن المسائل البلاغیة التی درستها: موضوعات بلاغی که خواندی درکدام گزینه نیست.

16- عین الصحیح فی البناء للمجهول: مجهول کدام جمله درست است.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم اردیبهشت 1388ساعت 17:39  توسط دبیر | 

اقسام لام در زبان عربي

 

 

اقسام لام در زبان عربي :

 

1- لام إبتدا : همان حرف إبتدا است که فقط در ابتدای کلام می آید تا بعد از خود را تأکید کند موارد آن عبارت است از :

الف هرگاه مبتدا پیش از خبر بیاید مانند:( لأنتم أشدُ رهبةً )

ب- خبر پیش از مبتدا آمده باشد :( لعالمٌ علیٌّ )

2- لام إستغاثة :در إستغاثه غالباً مستغاثٌ به با( لََ )مفتوح ومستغاث له یا لأجله با(لِ) مجرور به کار می رود مانند :( یا لَرجال الأمن لِلحریقِ)

 

(لَ) حرف استغاثه للمستغاث به، عامل جرّ، مبنی علی الفتح

(لِ) حرف استغاثه للمستغاث له، عامل جرّ، مبنی علی الکسر

 

3- لام تأکید : این لام برای تأکید نفی پیش از خود می آید وبه آن حرف جحد نیز گفته اندو به شرطی عمل می کند که پیش از آن کان منفی (ماکان،لم یکن و...) بیاید.

مانند: ( ماکان اللهُ لِیظلم العبیدَ، لم یکن اللهُ لِیغفرَ لَهم) که لام تأکید با فعل مضارع پس از خود جارّ ومجرور خواهد بود.

4-لام تعلیل : همان لام ناصبه است که در حقیقت بعد از آن (أن) مقدر است و علت وقوع فعل را می رساندمانند :( أُدرس لِتنجحَ) أی لِنجاحکَ.

 

5- لام أمر :برای ساختن فعل أمر از صیغه های غائب ومتکلم وتمام صیغه های فعل مجهول(غائب،مخاطب ،متکلم) از لام أمر استفاده می شود مانند:

 ( لِِیکتب، لِیکتبوا،لِنکتب        لِیُکتَبوا، لِتُکتَب)  

 

*حرکت لام أمر کسره ولی جایز است بعد از ( واو،ثُمّ،فاء و...)ساکن شود .مانند:  (فلیُنصف الأبریاءُ)

 

6- لام موطئة للقسم :هرگاه جواب قسم با (لام وإن شرطی ) ویا (لام وقد )بیاید مانند:

(لَئن شکرتم لَأزیدنّکم )-(لقد قام علیّ)که در این صورت لام موطئة للقسم گفته می شود زیرا جواب را برای قسم خوردن آماده می کند.

 

7-لام جرّ: اسم ظاهر وضمیر را مجرور می کند مانند: ( لَکَ الحمد)(وُضع للنّاسِ)

لام جردر معاني زير استعمال مي شود:

 الف -  إختصاص: (المالُ لزيدٍ )

ب- تعليل: (ضربتُه للتأديبِ )

ج - زائده : (ردف لكم  )النمل /72

د- به معني« عن» درصورتي كه با ماده ي قول همراه باشد :  (و قال الذين كفروا للذين امنوا لو كان خيرا ما سبقونا اليه )  أحقاف/6

 و- به معني «واو» در قسم براي تعجب : (لله لا يوخر الاجل  )             

 

8- لام جواب : که در جواب (لو ،لولا) می آیدمانند (لولاکَ لَما خلقتُ الأفلاکَ)

(لَ) =حرف جواب، غیر عامل، مبنی بر فتح

 

9- لام الفارقة :برای تشخیص (إن) مخففه از (إن) شبیه به لیس باید به خبر إن مخففه از مثقله (لَ) إضافه کرد که به آن لام فارقه گویند . مانند :    ( إن هذان لَساحران)

(لَ) = حرف الفارقة، غیر عامل ، مبنی بر فتح

 

10- لام تقویة: حرف زایدی که برای تقویت میآید مانند :(أنت فعّالٌ لِما ترید)

 

11:لام مزحلقه:برسرإسم وخبر إنّ می آید به شرطی که إسم آن مؤخر باشد مانند:   ( إنَّ عندی لَقلماً )  و خبر آن نیز  باید شروط زیر را داشته باشدتا لام مزحلقه برسر آن بیاید:

الف- خبرآن مؤخر ومثبت باشد (إنّنا لَََمقیمون علی الوفاءِ)

ب- خبر آن فعل ماضی جامد باشد (إنَّ زیداً لَنعمَ الرجلُ )

ج- خبر آن فعل ماضی متصرف مقرون به قد باشد ( إنّکَ لَقد أصبتَ إلی المرضِ)

د- خبر آن فعل مضارع باشد (إنّکَ لَتَقول الصوابَ )

 

*- لام مزحلقه بر سر ضمیر فصل هم داخل می شود مانند : (إنّ هذا لَهو الحقُ)

 

12- لام زاید :(هیهات هیهات لِما توعدون ) لَ = حرف جرّ زائد، عامل ، مبنی برکسر

 

 

 

منابع و مآخذ

1- إبن هشام أنصاری،قطر الندی وبلالصدی، چاپ اول، قم ،إنتشارات سید الشهداء ،1409ق

2- بدیع یعقوب، إمیل، موسوعة الصرف والنحو،  الطبعة الأولی، بیروت، دارالعلم للملایین 1988م

3- حسینی ، سید علی ،الأسس العمدیة فی القواعد العربیة ،چاپ ششم، قم ، دارالعلم، 1369ش

4- تقیه، محمد حسن، روش نوین تجزیه وترکیب در زبان عربی ،چاپ سوم، قم ،دانشگاه قم 1383،ش

5- الشرتونی، رشید، مبادی العربیة ،قم، دارالعلم للمطبوعات، 1368ش

6- قربانی، روح اله، آموزش قواعد صرف ونحو، چاپ اول، قم، دارالعلم 1372ش

7- نجفی اسداللهی، أحمد، دروس دار العلوم العربیة، چاپ هفتم ،تهران، انتشارات دانشگاه، 1361ش

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم اردیبهشت 1388ساعت 13:20  توسط دبیر | 

 

اعراب و معاني برخي از اد وات

 

 

1- أ (همزه)

 

     الف برای ندا :            «  أخالدُ أقبل »

     ب-  براي استفهام:         «  أ جاء  حمیدٌ»

نکات :

 1 - گاهی همزه ی استفهام بر نفی داخل می شود ومعنی تقریر واثبات دارد مانند : ألم نشرح لک صدرک ( آیا سینه ات را برایت نگشودیم)

2- همزه گاهي براي تسويه مي آيد مانند: (سواءٌ علیَّ أدرستَ أم لم تدرس)

3-  در آیه مبارکه (أغیر الله تعبدون) همزه برای  انکار توبیخی است.

4-  در عبارت ( أ لستم خیر من رکب المطایا ) همزه ی استفهام معنی انکار ابطالی دارد.                                                                                            

 

 

2 اقسام الف

 

  1- ضمیر رفع برای مثنی :          «  التلمیذان قاما »

  2- علامت رفع مثنی :                «  جاء الطالبان ».

  3- علامت نصب در اسماء خمسه :« رأیت  أخاک َ»

  4- الف فارقه ( الفي كه بعد از واو جمع مي آید  مانند :«الرجال لم یذ هبوا»

  5- ندبه :« وا قلباه»

 

3-  (إذ ) 

 

1 ظرف زمان به معنی (( حین)) مانند :

  (هل ترجعنّ لیال قد مضین لنا                      والعیش منغلب إذ ذاک افنانا)

 

2- مضاف الیه : در صورتی که مضاف آن (حین بعد و...) باشد مانند :

( ربّنا لا تزغ قلوبنا بعد إذ هدیتنا)

 

3- مفعول به : (واذکرو إذ کنتم قلیلا ...) إذ مفعول به محلا منصوب

4- بدل از مفعول به : مانند (و اذکر فی الکتاب مریم إذ انتبذت من اهلها مکاناً شرقیاً)

5 حرف فجائیه : زمانی که (اذ ) بعد از کلمات( بینما وبینا) بیاید معنی مفاجاه دارد. مانند( بینماأنا  اکتبُ إذ دخلَ صدیقی )

6 حرف تعلیل : (ضربت زیداً إذ سرقَ )

 

4- إذا          

 

  1 فجائیه :که همیشه بعد از آن جمله ی  اسمیه می آید  مانند ( فاذا هم یشرکون )

 2 إذا ظرفیه ی  شرطیه : بعد از آن همیشه جمله ی فعلیه ای می آید که با ماضی

شروع می شودمانند ( إذا أنت أ کرمت الکریم ملکته) وگاهی  فعل ماضی حذف

می شود مانند: ( إذا الشّمس کوّرت )

3- ذاغیر شرطیه : ( واللیل إذا یغشی)   إذا : اسم من الاسماء اللازمه للاضافه غیر شرطیه .

 

5-  إلّا

 

1-ادات استثناء :       ( ولا ذنب لی إلّا العلی والفواضل )

2 حرف :با اسم بعد از خودش در حکم یک کلمه و صفت است مانند :

      (لو کان فیهما آلهة إلّا اللهُ لَفسدتا ) که (إلّا الله ) در حکم یک کلمه و صفت برای آلهه ومرفوع .

3 مرکب از ((إن )) شرطیه و ((لا )) نافیه . مانند (إلّا تجتهد ترسب)

 

6  أن

 

  1 حرف تفسير(غیر عامل) : حرف تفسیری که فقط جمله را تفسیر می کند  به شرط اين كه اولاً بين دو جمله قرار گیرد و جمله ی اول معنای قول بدون ذکر لفظ آمده باشد . ثانیاً حرف جر بر آن داخل نشود زیرا اگر داخل شود مخففه است  مانند: (فاوحینا الیه أن اصنع الفلک )

 

2 حرف ناصبه :که چون تأویل به مصدر می شود حرف مصدریه نیز می گویند.

مانند:  (الناس اکیس من أن یمدحوا رجلاً) ای من مدح الرجل.

3 مخففه از أن مثقله :که در این صورت اسم آن ضمیر شأن محذوف وجوباً و خبر آن جمله خواهد بود مانند:خبر جمله ی اسمیه :( علمتُ أن الموت قریب) 

الف - خبر فعل جامد :(أن لیس للانسان الّا ما سعی )

ب- خبر با یکی از حروف (قد- س سوف و نفی ) شروع شود  (عرفتُ أن قد ینجح )

ج- خبر فعل متصرف و بعد از آن فعل یقین بیاید ( علمتُ أن یرجع أخوک)

4 -  أن زائده :در سه مورد زیر أن زائده است:

    الف- بعد از لما  مانند : (فلمّا أن جاء البشیرُ)

     ب-  میان فعل قسم و لو : ( فاقسمُ أن لو التقینا)

     ج- پیش از لای نهی : ( ما لنا أن لا نتوکّل علی الله )

 

7 إن

 

1 إن شرطیه: مانند   (إن تدرس تنجح)

2-  إن شبیه به لیس : که به دو شرط عمل می کند اولاً :خبر ومعمول آن به إن مقدم نشود . ثانیاً: خبرش به وسیله ی الا نقض نشود.مانند (إن الجاهلُ محترماً )

3 حرف نفی : مانند (إن العالمُ الا محترمٌ )

4 مخففه از مثقله : در این حالت لام إبتدا بر سر خبر می آید ( لام فارقه همان لام مزحلقه است زیرا بین إن مخففه و إن شبیه به لیس تفاوت می گذارد ) مانند :   ( إن عمراً لمنطلقٌ )  

 

* - إن مخففه اگر بر سر جمله ی اسمیه بیاید بقای عملش جایز است .

 

5 إن زائده :اگر إن بعد از (مای نافیه الای استفتاحیه مای موصول اسمی ومای مصدری زمانی ) بیاید زاید است مانند :( الا إن فعلت حسناً إشتریت ما إن ضرّنی سادافع عن وطنی ما إن حییتُ ما إن أتیتُ بشی ء تکرهُه )

6 إن وصلیه : در این صورت  بعد از واو قرار گیرد و نیاز به جواب شرط ندارد .

مانند :( أکرم أباک و إن وبّخک )

 

8-  أنّی

 

1-إسم إستفهام،ظرف محلاً منصوب وبه معنی من أین؟:( أنّی لک هذا ؟)أنّی :خبرمقدم - إسم إستفهام به معنی متی :( زرنی أنّی شئتَ )

 2- إستفهام به معنی کیف :( أنّی یُحیی هذه الله بعد موتها )

3 - اسم شرطی که دو فعل را جزم می دهد :( أنّی تجلس ترتح )

 

9-  أیُّ

 

1 اسم شرط جازم دو فعل :( أیّاً ما تدعوا فله الأسماء الحسنی ) أیّا :مفعول به مقدم ومنصوب

2 إسم إستفهام :(أیُّهم یکفل مریم ) أیّ :مبتدأ ومرفوع

3 إسم موصول :( سلم علی أیِّهم أفضل ) أیّ :أسم موصول ،مجرور به حرف جر

4 فاصله بین منادی معرفه وحرف ندا :( یا أیّها المعلم ) أیّ :منادی مبنی بر ضم

5 اسمی که دلالت بر کمال می کند : (رأیتُ رجلاً أیَِّ رجلٍ ) أیّ: صفت برای رجل

6 مفعول مطلق بالنیابة :( أیَّ سیرٍ سرتَ ) أیّ : مفعول مطلق

 

10 أیّان

 

1- إسم إستفهام برای زمان :( أیّان یوم الدین) أیان :ظرف زمان محلاً منصوب متعلق به خبر محذوف

2- إسم شرط جازم : ( أیّان تعد تجدنی ) أیان : ظرف محلاً منصوب متعلق به جوابش

 

11-  أین

  1- اسم إستفهام از مکان :( أین جلستَ ؟) أین :مفعول فیه محلا منصوب ومتعلق به جلست

  2- اسم شرط جازم :( أینما تکونوا  یدرککم الموت ُ) أینما :ظرف مکان محلا منصوب متعلق به جوابش و ما زائده می باشد .

 

 

12- بل   

 

1-  اگر بعد از آن جمله بیاید برای إستیناف است :( وذکر اسم ربه فصلّی ،بل توثرون

الحیاةَ الدنیا ) بل:حرف إضراب ومحلی از اعراب ندارد.

2- اگر قبل از اسم مفرد بیاید عاطفه است :( ما جاء سعیدٌ بل خالدٌ ) بل:حرف إضراب و عطف

 

13- ذات

 

 1- تأکید برای إسم ما قبل  خودش : ( جاء خالد ذاته ) ذات: تأکید و هاء مضاف الیه محلا مجرور

2- جانشین ظرف زمان : ( خرجت من البیت ذاتَ لیلة ) ذات : جانشین ظرف زمان متعلق به خرجت

3- از أسماء خمسه  که با توجه به موقعیتش در جمله نقش می پذیرد: ( موسومةٌ بالحسن ذاتُ حواسدَ ) ذات : خبر ومرفوع

 

 

14- ربَّ

حرف جر شبیه به زائد است  به معنی تقلیل و شرطش این است که اولاً درصدر کلام باشد ثانیاً مجرور آن اسم نکره ،و غالبا موصوف می باشد واسم بعدش دو حالت دارد:

 الف - مبتدا :مانند( ربّ فاعلِ خیرٍ مذمومٌ ) فاعل : مبتدا محلا مرفوع

 ب- مفعول به مقدم : ( ربّ درسٍ طویلٍ حفظتُ )درس : مفعول به مقدم برای حفظت

 

* ربّ گاهی به معنی تکثیر نیز می آید مانند ( ربّ کاسیةٍ فی الدنیا عاریةٌ فی الآخرة)

*ما کافه عمل ربّ را باطل می کند که در این صورت می تواند بر اسم معرفه و فعل وارد شود مانند ( ربما قام بطرس )

جایز است که ربّ بعد از واو حذف شود مانند ( وندیمٍ نبهته ) أی ربّ ندیم 

 

 

15- لا سیّما

که از حرف (لا) نفی جنس ،اسم سی به معنی مثل وما تشکیل شده است هر چند از أدوات إستثنا شمرده می شود ولی بر خلاف دیگر ادوات ،حکم ما بعد خود را بر ما قبل برتری می دهد .این است که به (خصوصا یا به ویژه ) و نظایر آن ترجمه می شود .

 

اسمی که بعد از (لا سیّما ) می آید اگر معرفه باشد رفع وجر آن هردو جایز است .

مانند:( أحب رجال العلم ولا سیّما العاملُ/العاملِ منهم )و اگر نکره باشد رفع ونصب وجر آن هر سه جایز است مانند :( أجاد الخطباء ولا سیّما خطیباً/خطیبٌ/خطیبٍ)

 

*- رفع اسم بنا براین است که خبر برای مبتدای محذوف باشد یعنی در اصل (هو العاملُ) بوده،که در این صورت:

1 - اگر ما را اسم موصول فرض کنیم تمام جمله صله ی موصول خواهد بود .

2- هر گاه ما را نکره به معنی شیء بدانیم صفت برای ما می شود .

*- مجرور ساختن اسم بنا بر این است که (ما) حرف زائد و (سیّ) به آن اضافه شده است .

*- نصب آن بنا بر این است که آن اسم تمییز و (ما) نیز حرف ومانع از اضافه است از قبیل مای کافه .

 

«لا سیّما »همیشه بعد از واو به کار می رود وگاهی آن را بدون (واو)و( لا ) می خوانند که فصیح نیست.

  

16- عسی

 

 1- از افعال مقاربه : در این صورت خبر آن جمله ی فعلیّه (غالبا مضارع منصوب) خواهد بود  ( عسی اللهُ أن یغفرَلنا )

2- فعل تام : زمانی است که بعد از آن( أن )مصدریه ناصبه قرار گیرد مانند:

(عسی أن یعودَ الرسولُ)

3- مشبهة بالفعل : اگر ضمایر نصبی به آن متصل شود مانند لعلّ عمل می کند. مانند:(عساک تنجحُ)

 

* البته در مورد أخیر نظرات مختلف است مثلا در کتاب مبادی آمده است که (عسی) همان فعل مقاربه است و ضمیر را در ترکیب به ضمیر مرفوعی تبدیل می کنیم .(مبادی العربیه، ج 4)

 

17- کلّ

 

1- تأکید: بین اسم معرفه وضمیری که به آن بر می گردد می آید مانند :(جاء التلامیذُ کلُّهم )

2 - صفت : بین دو اسم متحد از لحاظ لفظ و معنی مانند :( أنت المعلمُ کلُّ المعلمِ)

3- مفعول فیه بالنیابة مانند :( مشیتُ کلََّ النهارِ )

4- مفعول مطلق بالنیابة مانند: ( جدّ الطالبُ کلَّ الجِدِ)

5- بر حسب موقعیت در جمله : ( جاء کلُّ الطلابِ رأیت کلَّ الطلابِ کلُّ نفسٍ بما کسبت رهینة ...) که به ترتیب فاعل ، مفعول به ، مبتدا است.

 

 

 

فهرست منابع و مآخذ

 

1- إبن هشام أنصاری،قطر الندی وبلالصدی، چاپ اول، قم ،إنتشارات سید الشهداء ،1409ق

2- بدیع یعقوب، إمیل، موسوعة الصرف والنحو،  الطبعة الأولی، بیروت، دارالعلم للملایین 1988،م

3- تقیه، محمد حسن، روش نوین تجزیه وترکیب در زبان عربی ،چاپ سوم، قم ،دانشگاه قم 1383،ش

4- الشرتونی، رشید، مبادی العربیة،جلد4 ،قم، دارالعلم للمطبوعات، 1368ش

5- قربانی، روح اله، آموزش قواعد صرف ونحو، چاپ اول، قم، دارالعلم 1372ش

6- نجفی اسداللهی، أحمد، دروس دار العلوم العربیة، چاپ هفتم ،تهران، انتشارات دانشگاه، 1361ش

7- الهاشمی، أحمد، جواهر البلاغة ،چاپ ششم ،قم، مکتب الأعلام الإسلامیة 1375ش

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم اردیبهشت 1388ساعت 13:18  توسط دبیر | 

بسم الله الرحمن الرحیم

اداره آموزش وپرورش شهرستان بستک

طرح پیشنهادی زمان بندی عربی عمومی ( 1 ، 2 ، 3 ) متوسطه

 

عربی سال اول

هفته                                                                                      مـهرمـاه

اول

  ارزشیابی تشخیصی وتدریس درس اول(یادآوری)

دوم

حل تمرینات درس (1) و پرسش وپاسخ

سوم

تدریس درس دوم ( اوزان ثلاثی مزید 1 ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس ( 2) وپرسش وپاسخ

 

آ بـان مـاه

اول

تدریس درس سوم ( اوزان ثلاثی مزید 2 ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 3 ) وپرسش وپاسخ

سوم

  آزمون ازدروس (1 ، 2 ، 3 )

چهارم

تدریس درس چهارم (جامد ومشتق 1 ) وارزشیابی ازدرس

 

آذر مـاه

اول

حل تمرینات درس ( 4 ) وپرسش وپاسخ

دوم

تدریس درس پنجم (جامد ومشتق 2 ) وارزشیابی ازدرس

سوم

حل تمرینات درس ( 5  ) وپرسش وپاسخ

چهارم

  آزمون ازدروس ( 4 ،5  )

 

دی مـاه

اول

  مروری بردروس ورفع اشکالات احتمالی

دوم

شروع امتحانات پایانی نوبت اول

سوم

 

چهارم

 

 

بـهـمن مـاه

اول

تدریس قسمت اول درس ششم (ضمیر )

دوم

تدریس قسمت دوم درس ششم (ضمیر )وارزشیابی ازدرس

سوم

حل تمرینات درس ( 6 ) وپرسش وپاسخ

چهارم

تدریس درس هفتم (موصول ) وارزشیابی از درس

 

اسـفـنـد مـاه

اول

حل تمرینات درس ( 7  ) وپرسش وپاسخ

دوم

تدریس درس هشتم (معرب ومبنی ) وارزشیابی از درس

سوم

حل تمرینات درس ( 8  ) وپرسش وپاسخ

چهارم

آزمون دروس ( 6 ، 7 ، 8 ) 

 

فروردیـن مـاه

اول

 

دوم

 

سوم

تدریس درس نهم ( جمله فعلیه ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس ( 9  ) وپرسش وپاسخ

 

اردیـبـهـشت مـاه

اول

تدریس درس دهم ( جمله اسمیه ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 10 ) وپرسش وپاسخ

سوم

آزمون ازدروس ( 9 ، 10  )

چهارم

 

 

 

 

 

عربی سال دوم

هفته                                                                                      مـهرمـاه

اول

  تدریس درس اول ( انواع معارف ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 1 ) وپرسش وپاسخ

سوم

تدریس درس دوم ( علامات اعراب فرعی 1 ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس ( 2 ) وپرسش وپاسخ

 

آ بـان مـاه

اول

تدریس درس سوم (علامات اعراب فرعی 2 ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 3 ) وپرسش وپاسخ

سوم

  آزمون ازدروس (1 ، 2 ، 3 )

چهارم

تدریس درس چهارم ( اعراب محلی وتقدیری ) وارزشیابی از درس

 

آذر مـاه

اول

حل تمرینات درس ( 4 ) وپرسش وپاسخ

دوم

تدریس درس پنجم ( صفت ومضاف الیه) وارزشیابی از درس

سوم

حل تمرینات درس ( 5 ) وپرسش وپاسخ

چهارم

  آزمون ازدروس ( 4 ،5  )

 

دی مـاه

اول

  مروری بردروس ورفع اشکالات احتمالی

دوم

شروع امتحانات پایانی نوبت اول

سوم

 

چهارم

 

 

بـهـمن مـاه

اول

تدریس درس ششم (اعراب فعل مضارع 1 ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 6 ) وپرسش وپاسخ

سوم

تدریس درس هفتم (اعراب فعل مضارع 2 ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس ( 7 ) وپرسش وپاسخ

 

اسـفـنـد مـاه

اول

تدریس درس هشتم (جمله مجهول ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 8 ) وپرسش وپاسخ

سوم

  آزمون دروس ( 6 ، 7 ، 8 ) 

چهارم

 

 

فروردیـن مـاه

اول

 

دوم

 

سوم

تدریس درس نهم ( افعال ناقصه ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس ( 9 ) وپرسش وپاسخ

 

اردیـبـهـشت مـاه

اول

تدریس درس دهم (حروف مشبهه بالفعل ولای نفی جنس ) وارزشیابی از درس

دوم

حل تمرینات درس ( 10 ) وپرسش وپاسخ

سوم

آزمون ازدروس ( 9 ، 10  )

چهارم

 

 

عربی سال سوم

هفته                                                                                      مـهرمـاه

اول

  تدریس قسمت اول  درس یک  ( معتل 1) وارزشیابی از درس

دوم

تدریس قسمت دوم  درس یک ( معتل1 ) وارزشیابی از درس

سوم

حل تمرینات درس (1 ) وپرسش وپاسخ

چهارم

پرسش وپاسخ ورفع اشکالات احتمالی

 

آ بـان مـاه

اول

تدریس قسمت اول درس دوم ( معتل 2 )و ارزشیابی درس

دوم

تدریس قسمت دوم درس دوم ( معتل 2 )و ارزشیابی درس

سوم

حل تمرینات درس ( 2 ) وپرسش وپاسخ

چهارم

پرسش وپاسخ ورفع اشکالات احتمالی

 

آذر مـاه

اول

تدریس درس سوم (مفعول مطلق ) وارزشیابی از درس

دوم

  حل تمرینات درس (3 ) وپرسش وپاسخ

سوم

  آزمون ازدروس (1 ، 2 ، 3 )

چهارم

تدریس درس چهارم ( حال ) ) وارزشیابی از درس

 

دی مـاه

اول

 مروری بردروس ورفع اشکالات احتمالی

دوم

شروع امتحانات پایانی نوبت اول

سوم

 

چهارم

 

 

بـهـمن مـاه

اول

  حل تمرینات درس (4 ) وپرسش وپاسخ

دوم

پرسش وپاسخ ورفع اشکالات احتمالی

سوم

تدریس درس پنجم ( تمییز ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس (5 ) وپرسش وپاسخ

 

اسـفـنـد مـاه

اول

پرسش وپاسخ ورفع اشکالات احتمالی

دوم

  آزمون ازدروس ( 4 ،5  )

سوم

تدریس درس ششم ( استثنا ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس (6 ) وپرسش وپاسخ

 

فروردیـن مـاه

اول

 

دوم

 

سوم

تدریس درس هفتم ( منادی ) وارزشیابی از درس

چهارم

حل تمرینات درس (7 ) وپرسش وپاسخ

 

اردیـبـهـشت مـاه

اول

آزمون ازدروس (6 ، 7 )

دوم

حل سؤالات امتحان نهایی

سوم

حل سؤالات امتحان نهایی

چهارم

 

 

 

                                                                                                                     

                                                                                                                                   

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 18:38  توسط دبیر | 

 

البخيل المغرور

 

كان غضبان رجلاً غنياً، لكنه كان متكبراً بخيلاً، يخافه الجميع لسوء خلقه، وبينما كان يسير ذات يوم في السوق اصطدم بحمّال يحمل على ظهره جرة كبيرة مليئة بالصباغ (مادة لتلوين الثياب) فاختل توازن الحمّال، وسقطت الجرة على الأرض، فانكسرت وتناثر الصباغ على ثياب غضبان فلما رأى غضبان ما حلّ بثوبه انهال ضرباً على الحمال، والحمال المسكين يعتذر منه ويستغيث بالنسا، ولا أحد ينصره، فالكل يخاف غضبان.وسمع أسامة صراخ الحمال، وكان شاباً كريماً شجاعاً، يعمل في متجر والده، فأسرع لنجدة الحمّال، وأمسك غضبان بقوة وقال له: اتق الله، لا يحق لك أن تضرب أحداً بغير حق.فقال غضبان لأسامة: ألا ترى يا أعمى؟ لقد أتلف هذا الأحمق ثوبي بالصباغ الذي كان يحمله.فقال أسامة حدث ذلك بدون قصد منه، وسيدفع لك ثمن الثوب، فلا تضربه.

ضحك غضبان وقال: وهل يستطيع هذا الحمال الفقير أن يدفع ثمن الثوب؟ إنه يساوى مائة دينار ذهباً.سقط الحمال مغشياً عليه عندما سمع ذلك، فهو لا يملك حتى عشرة دراهم فضية.

وحاول الجميع أن يقنع غضبان بأن يسامح الحمّال، ويرحم حاله، لكنه رفض، فأسرع أسامة إلى متجر والده، وأحضر مائة دينار، وأعطاها لغضبان "فرح غضبان" لأن ثوبه لا يساوي هذا المبلغ، ولكن لما أراد أن ينصرف، جذبه أسامة بشدة وقال: قد قبضت الثمن، وأريد ثوبي.

فقال غضبان مستغرباً: حسناً، أذهب إلى البيت، وأخلع الثوب وأرسله لك مع الخادم.

ولكن أسامة أمسك بثيابه وجرّه بقوة وقال: قد رفضت أن ترحم هذا المسكين فاخلع ثوبي الآن.

ووقف الجميع مع أسامة، فاحتار غضبان ماذا يفعل فهو يريد المال، ولكنه لا يستطيع أن يخلع ثوبه أمام الناس، فنظر إلى أسامه شرزاً (بحقد واحتقار) وقال: حسناً، سأشتري الثوب بمائة دينار.

ولم يقبل أسامة وقال له: إما أن تعطيني ثوبي الآن، أو تدفع ثمنه مائتي دينار في الحال.

فقد غضبان عقله وأخذ يصيح: كيف تبيع ثوباً بمائتي دينار، وقد اشتريته بمائة؟ وظل يرجو أسامة أن يقبل المائة دينار ويتركه لينصرف.فقال أسامة: إما أن تعطيني الثوب الآن، أو تدفع قيمته مائتي دينار أو تعتذر من الحمال، عندئذ سأسامحك.ازدادت حيرة غضبان البخيل، فهو جبان لا يستطيع أن يضرب أسامة الشاب القوي ابن التاجر الكبير، كما أن الحاضرين سيشهدون بما حدث، وهو بخيل جداً ولا يمكن أن يدفع مائتي دينار ثمناً للثوب، فلم يجد غضبان إلا أن يعتذر للحمال ويعطيه عشرة دنانير تعويضاً عن إهانته، وانصرف ذليلاً ملطخ الثياب.

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:30  توسط دبیر | 

    

 الأسد المريض

               

ظل أسد قوي يحكم الغابة سنوات طويلة وكانت جميع الحيوانات تخافه وتطيع أوامره كان الأسد يحصل على طعامه بالقوة يطارد الفريسة ويهجم عليها ويفترسها بأنيابه الحادة ولا يتركها حتى يشبع ثم تأتي الحيوانات وتأكل من بقايا طعامه كبر الأسد وصار عجوزاً ضعيفاً وذات يوم شعر بالمرض وأحس بالضعف الشديد وأصبح غير قادر على أن يصطاد شعر الأسد بالجوع وراح يفكر في طريقة يحصل فيها على طعامه. قال الأسد لنفسه ما زالت الحيوانات تحترمني وتخافني وتسمع كلامي لا ينبغي أبداً أن أظهر لها أنني أصبحت كبير السن ضعيفاً وإلا فإنها لن تخشاني ولن تطيع أوامري لكن سأعلن عن مرضي وأبقى داخل بيتي ولا بد أن تحضر الحيوانات لزيارتي وبذلك سيأتيني طعامي من غير أن أتعب نفسي في الحصول عليه قصد الأسد أن يعلن خبر مرضه للجميع كانت الحيوانات تخاف غضب الأسد وبطشه إن هي لم تقم بالواجب لذلك سارعت الحيوانات إلى زيارته في بيته والسؤال عنه والدعاء له بالشفاء لكن كلما دخل حيوان بيت الأسد هجم عليه وفتك به وأكله كان الأسد سعيداً لأنه لا يتعب في الحصول على طعامه فهو لم يعد قادراً على أن يطارد أي حيوان مهما كان بطيئاً لكن الطعام اللذيذ كان يأتي إليه في بيته وهو جالس لا يتحرك فيأكل منه حتى يشبع

وفي يوم من الأيام كان الدور على الثعلب ليزور الأسد ويسأله عن صحته ويطمئن على حاله توجه الثعلب إلى بيت الأسد وهم بالدخول لكنه نظر إلى الأرض عند مدخل البيت وتوقف سأل الثعلب الأسد عن حاله وهو واقف في مكانه خارج البيت أجاب الأسد ما زلت مريضاً يا صديقي الثعلب غير أن صحتي تتقدم وتتحسن يوماً بعد يوم لكن لماذا تقف بعيداً أدخل يا صديقي لأستمتع بحديثك الحلو وكلامك الجميل فأجابه الثعلب لا يا صديقي الأسد كان بودي أن أدخل بيتك لأنظر إليك من قرب لكني أرى آثار أقدام كثيرة تدخل بيتك ولم أرى أثر لقدم واحدة خرجت منه!

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:25  توسط دبیر | 

 

نازک الملائکه

 

نازک صادق الملائکه مشهور به نازک الملائکه (زاده در بغداد ۲۳ اوت ۱۹۲۳ برابر با محرم ۱۳۴۲، درگذشته در قاهره ۲۰ ژوئن ۲۰۰۷) شاعر زن عراقی و معمولاً وی را در کنار بدر شاکر السیاب و عبدالوهاب البیاتی یکی از بنیانگذاران شعر نو عربی می دانند. برخی شعر مشهور وی «کولیرا» (وبا) را نخستین شعر آزاد در ادبیات عربی می‌دانند. اگر چه وی خود بعدها در یکی از کتابهای خویش این مساله را رد کرده است. (در این مورد ن.ک جلوتر بخش آثار نازک الملائکه - کتاب قضایا الشعر المعاصر) معمولاً نازک الملائکه را در ایران از لحاظ ابداع شعر نو در برابر افرادی همچون نیما یوشیج و از لحاظ مضامین و احساسات شاعرانه در برابر فروغ فرخزاد می‌دانند .

 

زندگینامه

سالهای آغازین زندگی

 

نازک الملائکه در خانواده‌ای فرهنگی و اهل شعر و در محله عاقولیه شهر بغداد به دنیا آمد. پدرش صادق و مادرش سلمی و همچنین دو دائی‌اش جمال و عبدالصاحب شاعر بودند. گفته می‌شود که نام «نازک» را پدربزرگ وی به علت علاقه‌اش به نازک عباد شخصیت زن انقلابی سوری برگزید. «ملائکه» لقبی است که همسایه های این خانواده به علت آرامش و سکون موجود در آن، به آنها داده بودند. این لقب بعدا فراگیر گشت و با نام نازک، باقی ماند.

 

ترک عراق

 

نازک الملائکه در سال ۱۹۷۰ پس از به قدرت رسیدن حزب بعث، عراق را با شوهر خود عبدالهادی محبوبه ترک کرد و به کویت رفت. وی تا سال ۱۹۹۹ که صدام به کویت حمله نمود، در این کشور ساکن بود. پس از این سال، وی با خانواده خویش راهی قاهره گردید و تا پایان عمر نیز در آنجا ماند.

 

درگذشت

 

خانم نازک الملائکه از سال ۱۹۹۰ پس از حمله صدام در مصر، قاهره زندگی می کرد. وی در سال ۲۰۰۷ در سن ۸۵ سالگی پس از یک دوره ابتلا به بیماری‌های مختلف از جمله پارکینسون، در قاهره درگذشت و همانجا نیز به خاک سپرده شد.

 

شعر کولیرا (وبا)

نازک الملائکه این شعر را در سال ۱۹۴۷ در هنگامی که در قاهره بیماری وبا بسیار گسترش پیدا کرده و افراد زیادی قربانی گرفته بود، سرود. وی در این شعر که به گفته خویش در زمان کوتاهی، شاید به اندازه یک ساعت آن را سروده، اندوه عمیق خویش را از این ماجرا به تصویر کشیده است .این شعر بسیار تلخ و دارای مضمونی تاریک و سرد می‌باشد. شعر با عبارت «سکن اللیل | أصغِ إلى وَقْع صَدَى الأنَّا» (ترجمه: شب آرام گشت | گوش به ضرب آهنگ صدای ناله‌ها سپار)[۲] آغاز می شود. شعر کولیرا در تاریخ ۱۹۴۷/۱۲/۱ در مجله العروبة چاپ بیروت منتشر شد. پس از چاپ این شعر، مجادله های زیادی بین طرفداران شعر سنتی و کسانی صورت گرفت که به سرودن شعر آزاد و نو عربی دعوت می کردند.

 

آثار نازک الملائکه

دیوان «عاشقه اللیل» در سال ۱۹۴۷: این دیوان نخستین مجموعه اشعار چاپ شده نازک الملائکه می باشد.

دیوان «شظایا و رماد» سال ۱۹۴۹

دیوان «قرار الموجه» سال ۱۹۵۶

کتاب «قضایا الشعر المعاصر» سال ۱۹۶۲: این کتاب در موضوع نقد ادبی نگاشته شده است و نازک الملائکه در آن از شعر نو عربی دفاع کرده و شعر نو سرودن شعر عربی را به عنوان یک روش خارجی و بیرونی نمی داند. بلکه در پندار وی، این روش سرودن شعر عربی، تلاشی از درون برای پیشرفت شعر عربی است که تغییرات تاریخی و مسائل دوران جدید، اقتضا می‌کند. در چاپهای نخستین این کتاب، نازک الملائکه ادعا می نمود که وی نخستین شاعر شعر جدید عربی است ولی از چاپ پنچم به بعد از این نظر بازگشت و عراق را نخستین محل سرودن شعر آزاد عربی دانست. وی همچنین در این چاپ از این کتاب بیان داشت که شعر کولیرا (وبا) نخستین شعر آزاد عربی نیست بلکه سابقه آن به سال ۱۹۳۲ باز می‌گردد.

دیوان «شجرة القمر» سال ۱۹۶۵

کتاب «التجزیئیه فی المجتمع العربی» سال ۱۹۷۴: با موضوع مطالعه جامعه شناختی جوامع عربی

دیوان «مأساة الحیاة و أغنیة للإنسان» سال ۱۹۷۷

دیوان «للصلاة و الثورة یغیر ألوانه البحر» سال ۱۹۷۸

کتاب «سیکولوجیة الشعر» سال ۱۹۷۹ با موضوع نقد ادبی

مجموعه داستان «شمس التی وراء القِمّة» سال ۱۹۹۷

کتاب «الصومعة و الشرفة الحمراء» با موضوع نقد ادبی، تاریخ نامشخص

 

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:18  توسط دبیر | 

محمود سامی البارودی

شاعر دوره نهضت   (1255 1322 ه)

 

محمود سامی البارودی در قاهره متولد شد . محمود هفت ساله بود که پدرش را از دست داد . یکی از خویشاوندان به تعلیم او همت گماشت . به مدرسه نظام رفت و چون فارغ التحصیل شد افسری آشنا به فنون جنگی بود همچنین به ادب و مطالعه آثار ادبی مشتاق بود . دیوانهای شعر رامی خواند و با ادبای معاصر خود آمیزش داشت در این زمان بود که طبعش شکفته شد وزبانش استقامت گرفت . در حدود بیست سالگی به نظم شعر پرداخت .

بارودی پس از آن به یک رشته مسافرتها دست زد وبه آستانه رفت و در آنجا زبان ترکی و فارسی رانیکو فرا گرفت . در این سفر به خدیوی اسماعیل پیوست او به مصرش باز گردانید و به خدمت سپاهش واداشت . بارودی پس به فرانسه و انگلستان سفرکرد تا در فنون نظامی آنها مطالعه کند و در جنگی که میان عثمانی و بالکان در گرفته بود شرکت جست . خدمات او موجب شد که در کارهای نظامی و دولتی به مناسب عالی برسد . چون انقلاب عرابی پاشا در گرفت محمود سامی از کسانی بود که در آن شرکت جست و سپس با انقلابیون دیگر به جزیره سیلان تبعید شد . هفده سال در تبعید گاه گذرانید و در ضمن آن به آموختن زبان انگلیسی و مکاتبه با برخی از ادبا پرداخت . در این سالها خاطرات غم انگیزخود را در قالب شعر هایی زیبا سرود تا برای خودش تسلی باشد وبرای زمانش راهنما به نهضتی در جهان شعر .

خدیو ، عباس دوم او را اجازت داد تا به مصر باز گردد . در مصر ، پنج سال باقیمانده آخر عمرش را به نظم شعر و جمع آوری آثار خود و مطالعه پرداخت تا در سال 1904 بدرود حیات گفت .

در مصر بارودی نخستین کسی بود که شعرش چون آرزویی در قرایح ادبا درخشید و رکود ادبی را به حرکت بدل کرد و از ادبیات برانگیزنده نمونه کاملی در برابر چشم مردم قرار داد .از او به عنوان شاعر نهضت سخن می گویند  . بارودی به شعر زندگی دوباره بخشید .

برای بارودی این فضیلت بس است که افکار را بیدار کرده و آنها را به آن حیات پرطپشی که در زیر خرابه های زبان عربی همچنان پنهان مانده بود سوق داد .

 

آثار بارودی :

بارودی را دیوانی است در دو جلد حاوی همان موضوعات سنتی چون مدح و غزل و فخر وحماسه و بعضی موضوعات جدید در امور سیاسی و اوصاف و انتقادات اجتماعی .نیز چهار مجموعه شعری موسوم به ( مختارات بارودی ) که در آن برگزیده ای از شعر عصر معاصر عباسی را گرد آورده است.

بارودی از مطالعه دیوانهای شعر و به یاری ذوق سرشار خویش به فرهنگ و معارف این صنعت آشنا شد .

او مقدار کثیری از اخبار عرب و حکایات آن قوم را بر محفوظات شعری خود افزود نیز از فرهنگهای ملل بیگانه چون ترکی و فارسی و انگلیسی آن قدر دکه در توسعه خیال و لطافت طبع او اثر بگذارند مطالعه کرده بود .بارودی از نخستین کسانی بود که دریافت شعرش در برابر زمان وظیفه ای بر عهده داردو تقلید از قدما در تمام شئون واجب نیست . و اگر از موضوعاتی که در آنها راه تقلید را پیموده است صرف نظر کنیم در دیوان او اغراض و موضوعات نوین و اسالیب ابتکاری فراوان می بینیم.

 

 

 تاریخ  ادبیات عرب،حنا الفاخوری، ترجمه عبدالحمید آیتی،  ص 681 تا ص 684 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:16  توسط دبیر | 

جبران خلیل جبران

   نویسنده اجتماعی

 

 

جبران در سال 1883 در بشرای , شهری در شمال لبنان متولد شد مادرش( کامله رحمه) زنی صالحه و پرهیز گار بود ولی پدرش مردی باده گسار بود و به دین و رجال دین چندان اعتنائی نداشت . مادرش به همراه فرزندان خود در سال 1895 به بوستون در ایالات متحده مهاجرت کرد و در  آنجا جبران پیش خود و بعضی از نقاشان به تمرین نقاشی پرداخت سپس به بیروت باز گشت و وارد مدرسه الحکمه شد در آنجا چهار سال درس خواند و در سال 1908 عازم پاریس شد تا نقاشی خود را تکمیل کند .

سه سال در پاریس ماند و در ضمن از رم و بروکسل و لندن وچند شهر دیگر اروپا دیدن کرد.

در پاریس شاگرد ( اگوست وردن ) بود و بوسیله او با آثار و نوشته های ویلیام بلایک , شاعر و هنرمند انگلیسی (1757-1847 م ) آشنا شد و تحت تاثیر او قرار گرفت . چون به نیویورک رفت به خواندن برخی از کتب نیچه پرداخت .

در سال 1918 م نخستین مقالاتش را به زبان انگلیسی در مجله هنر های هفت گانه انتشار داد . آنچه در آن مجله آمده بود در کتاب المجنون گرد آمده است .

در سال 1931 م بیماری سل زندگی انباشته از کفر و الحاد و تلاش از پی امیال جسمانی او را پایان داد.

جبران نویسنده ای اجتماعی است . او در جامعه عیوب و خرافات بسیاری می دید که بیشتر مردم نمی دیدند . از سوی دیگر جبران منکر همه ادیان است هرچند درباره مسیح صفاتی را با زیباترین الفاظ ذکر کرده باشد .

 

جبران به عنوان نویسنده از خیالی عجیب برخوردار است . خیالی که به روح تصوف شرقی , عاطفه ای فروزان داده و با رنگهای مقدس تغذیه شده است . او در تعبیرات خود بیش از انکه نویسنده باشد نقاش است و گویی با قلم مو می نویسد نه با قلم آهنی .

 

جبران در تصویر آفرینی اعجاز می کند . انشای جبران نرم و همچون چشمه ای گوارا و روان است . وی رهبر ادبیات مهاجرت است . او نخستین کسی است که این اسلوب بلورین و سحر آمیز را به ادب عربی وارد کرد . گرچه نوشته هایش از پرحرفی و گاه از تعبیرات ضعیف خالی نیست .

 

از جمله آثار جبران خلیل به زبان عربی میتوان به : دمعه وابتسامه الارواح المتمرده الاجنحه المتکسره عرائس المروج و العواصف و از نوشته های او به زبان انگلیسی که به عربی ترجمه شده است می توان به : البنی المجنون رمل و زبده السابق و یسوع بن الانسان , اشاره کرد.

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:8  توسط دبیر | 

بوصیری

شاعر مدیحه سرا

 

شرف الدین محمد بن سعید ، به سال 608  هجری در  دلاص در کشور مصر متولد شد . سپس به بوصیر، نقل مکان کرد و به بوصیری شهرت یافت . وی در کتابت و ادب استادی یافت و حکومت ناحیه شرقی از جانب دولت به او واگذار شد . وی در اسکندریه در 88  سالگی دیده از جهان فرو بست . از آثار او ست قصیده مشهور« برده » دارای 162  بیت در مدح پیامبر اسلام به این مطلع :

 

امن تذکر جیران بذی سلم               مزجت دمعاً جری من مقله بدم

 

قصیده برده سخت مورد توجه واقع شد و بر ان شرحهای متعدد نوشتند و بسیاری از آن تقلید کردند و به زبانهای مختلف مثل هندی و فارسی و ترکی و آلمانی و فرانسوی ترجمه شد . بوصیری را دو قصیده دیگر در مدح پیامبر اسلام است یکی به قافیه همزه به این مطلع :

کیف ترقی رقیک الانبیاء                      یا سماء ما طاولتها سماء

و قصیده ای دیگر موسوم به« ذخر المعاد » در 206  بیت به این مطلع :

 

 الی متی انت بلالذات مشغول           و انت عن کل ما قدمت مسئول

 

تا کی تو سر گرم خوشیها ( خوش گذرانی ) هستی در حالیکه از تو درباره هر آنچه انجام می دهی سوال می شود .

 

شعر بوصیری در مدایح پیامبر اسلام به استحکام و جزالت و استعمال صنایع بدیعی به نحوی پسندیده ممتاز است , اما در دیگر موضوعات که شاعر شیوه زمان را در پیش گرفته به سستی گراییده است .

 

منبع : تاریخ ادبیات عرب , حنا الفاخوری ،ترجمه عبدالحمید آیتی ،ص 623

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:6  توسط دبیر | 

الرصا في

 

«معروف الرصافي» در يكي از مهمترين دوره هاي جهان اسلام و شرق مي زيست. دوره اي كه استعمار غرب و خصوصاً انگليس تمام سعي و كوشش خود را براي سيطره بر جهان اسلام به كار برد و براي رسيدن به اين مقصود حكومت عثماني را مهمترين مانع فرا روي خود مي ديد، لذا به مبارزه با آن پرداخت.

 

معروف الرصافي در اين برهه به حمايت از عثمانيان و مقاومت در برابر استعمار انگليس برخاست و تمام رويدادهاي آن دوره را در ديوان خويش به تصوير كشيد. با مطالعه شعر اين شاعر بزرگ، مي توان حوادث آن دوره را به خوبي شناخت و به ترفندهاي استعمار انگليس براي تحقق اهداف استعماري خويش در جهان اسلام پي برد. ضمناً، با توجه به اينكه اين شاعر از نظريه هاي سيد جمال الدين اسد آبادي براي متحد ساختن مسلمانان متأثر بود، مي توان به تأثير سيد جمال الدين و انديشه اسلامي او بر يكي از ادباي آن دوره پي برد.

 

در اين مقاله سعي شده است برخي از اشعار معروف الرصافي كه مضمون اسلامي آنها كاملاً مشهود است مورد بررسي قرار گيرد تا به نحوه برداشت يكي از ادباي آن دوره از دين آگاه شويم و نقش دين در شعر وي را بشناسيم.

 

زندگينامه

معروف عبدالغني الرصافي يكي از شاعران معاصر عرب است كه در سال 1875 م. در عراق و در يك خانواده فقير به دنيا آمد. ابتدا علوم ديني را فرا گرفت و سپس به ارتش پيوست، اما پس از مدتي از خدمت در ارتش منصرف شد و به سير در وادي ادبيات پرداخت.

در زمان سيطره حكومت عثماني بر عراق، مسؤوليتهاي مختلف سياسي و اجتماعي بر عهده گرفت « و از حكومت عثماني به دليل داشتن موضع گيريهاي اسلامي حمايت مي كرد و در تأييد آنها قصايد مختلفي سرود.»

«وي بيش از همه، از انديشه هاي سيد جمال الدين اسد آبادي درباره وحدت اسلامي و پيشرفت مسلمانان بر اساس دين اسلام متأثر بود و رابطه بسيار خوبي نيز با حكومت عثماني داشت و پيروي از آن و حمايت از عثمانيان را براي رسيدن به وحدت بين مسلمانان لازم و ضروري مي دانست.» اين حمايت همه جانبه از عثمانيان او را به موضع گيري تند عليه انگليس و كليه افرادي كه بر عليه دولت عثماني با انگليسي ها متحد شده بودند، وا داشت و در اين خصوص قصايد زيادي بر عليه انگليسي ها و متحدان آنها سرود، كه پس از شكست دولت عثماني، به دليل همين قصايد و موضع گيريها، مورد ظلم و ستم استعمار انگليس قرار گرفت و فقير و تهيدست زيست تا اينكه در سال 1945 م. درگذشت.

 

دين در ديوان الرصافي

الرصافي به دليل موضع گيريهاي صريح بر عليه تعصبات ديني و نگرش سطحي به دين و خرافات، به بي ديني و كفر متهم شد، در حالي كه وي هيچگاه كافر نبوده است و در ديوان خود به مسايل مختلف اسلامي اشاره كرده، از آنها به نيكي ياد مي كند و از مردم مي خواهد كه به آنها چنگ بزنند و خرافات و عقايد نادرستي را كه به اسلام نسبت داده شده اند، مورد طعن و حمله قرار مي دهد. «وي را عقيده بر آن است كه دين بايد همگام با زندگي به پيش برود و در دگرگون ساختن زندگي بر اساس عقل و علم ياري برساند. درگيرهايي مذهبي مردم با نام دين كه بر پايه خير و اصلاح پايه گذاري شده است، هرگز پايه و اساس ديني ندارد.»

وي دين را مايه آرامش و سعادت در دنيا و مايه رستگاري در آخرتي مي داند. در قصيده «في سبيل الوطن»  كه آن را خطاب به برادران مسيحي خود سروده است، آنها را برادران خود مي خواند و انجيل و قرآن را در يك راستا و براي يك هدف مي داند.

 

"اما آن ان تنسي من القوم اضغان

فيبني علي اس المواخاه بنيان

علاو التعادي لاختلاف ديانه

و ان التعادي في الديانه عدوان

فاي اعتقاد مانع من اخوه

بها قال انجيل كما قال قرآن

كتابان لم ينزلها الله ربنا

علي رسله الا ليسعد انسان"

 

ترجمه: آيا موقع آن نرسيده است كه كينه ها فراموش شود و بر اساس برادري ساختاري جديد پديد آوريم، دشمني از نظر دين گناه است، پس چرا به نام دين دشمني مي كنيم. انجيل و قرآن هر دو به برادري فرا مي خوانند، پس چه مانعي براي آن وجود دارد. خداوند اين دو كتاب را، براي سعادت انسانها فرود آورد.

 

الرصافي دين اسلام را مايه برادري بين همه مسلمانان مي داند هر چند كه توطئه هاي سياستمداران آنها را متفرق ساخته و در قالب كشورهاي مختلف از هم دور كرده است. وي در قصيده «بين تونس و بغداد» زبان و عقيده مشترك بين دو كشور عراق و تونس را نشان دوستي و برادري آنها مي داند و مي گويد:

 

"اتونس ان في بغداد قوما

ترف قلوبهم لك با لواداد

و يجمعهم و اياك انتساب

الي من خص منطقهم الرشاد

فنحن علي الحقيقه اهل قربي

و ان قضت السياسيه بالبعاد

و ما ضر العباد اذا ترانت

اواصر من لسان و اعتقاد

و ان المسلمين علي التاخي

و ان اغري الاجانب بالتعادي"

 

ترجمه: اي تونس، قلب مردم بغداد به عشق و دوستي تو مي تپد و زبان مشترك و دين مشتركي كه آيات آن راه راست را به مردم نشان داده است. تو و آن را با هم متحد ساخته است. در حقيقت ما با هم ديگر خويشاونديم، هر چند كه سياست ما را از هم دور ساخته است. مادامي كه ما زبان و دين مشترك داريم، دوري جغرافيايي هيچ ضرري ندارد. مسلمانان با همديگر برادرند، هر چند بيگانگان آنها را به دشمني فرا مي خوانند. 

 

در قصيده اي تحت عنوان «يقولون»  به دفاع از اسلام بر مي خيزد و خرافاتي را كه بدان منتسب مي دارند، رد مي كند و مي گويد كه چنين خرافاتي به اسلام ربطي ندارد. پس از آن به خدماتي كه اسلام به بشر نموده است، مي پردازند و مي گويد: 

 

"يقولون في الاسلام ظلما بانه

يصد ذويه عن طريق التقدم

فان كان ذاحقا فكيف تقدمت

اوائله في عهدها المتقدم

و ان كان ذنب المسلم اليوم جهله

فماذا علي الاسلام من جهل مسلم

فاشرق نور العلم من حجراته

علي وجه عصر بالجهاله مظلم

ودك حصون الجاهليه بالهدي

وقوض اطناب الضلال المخيم"

 

ترجمه: به دروغ درباره اسلام مي گويند كه اين دين پيروانش را از علم باز مي دارد. اگر اين سخن حق است پس چگونه مسلمانان در زمان گذشته پيشرفت كردند. ناداني مسلمانان، گناه خود آنهاست ولي اين گناه متوجه دين اسلام نيست. نور علم و دانش از سرزمين وحي بر دوره اي كه در تاريكي جهل مي زيست پرتو افكند؛ دين اسلام دژهاي ناداني را با نور هدايت و علم و خرد فرو ريخت.

 

در قصيده « التربته و الامهات »  بار ديگر همين موضوع را رد مي كند و مي گويد: 

 

"لقد كذبوا علي الاسلام كذبا

تزول الشم منه مزلزلات

اليس العلم في الاسلام فرضا

علي ابنانه و علي البنات

الم ترفي الحسان الغير قبلا

اوانس كاتبات شاعرات"

ترجمه: درباره اسلام دروغي گفتند كه كوهها از آن به لرزه در مي آيند. مگر علم آموزي از نظر اسلام بر پسران و دختران مسلمان واجب نگشته است. مگر نمي بيني كه در تاريخ گذشته مسلمانان، تعداد زيادي از زنان نويسنده و شاعر بوده اند. 

 

يكي از سنتهاي مستحب اسلامي، وقف است. معروف الرصافي اين سنت را موضوع قصيده «خزانه الاوقاف»  قرار داده و آن را سنتي با اهميت در جامعه اسلامي مي خواند و مي گويد كه اين سنت مي تواند بسياري از ضعفها و مشكلات مسلمانان را بر طرف نمايد و مي سرايد: 

 

"للمسلمين علي نزوره و فرهم

كنز يفيض غني من الاوقاف

كنز لواستشفوا به من دائهم

لتوجرو منه الدواء الشافي

ولوا بتغوا للنشأ فيه ثفافه

لثقفوا منه بخير ثقاف"

 

ترجمه: مسلمانان گنج فراواني از اوقاف دارند كه اگر بخواهند مي توانند مشكلات خود را به كمك آن رفع كنند و اگر بخواهند مي توانند بر فرهنگ و دانش كودكان خود به كمك همين اوقاف بيافزايند.

 

پيامبر اسلام در ديوان الرصافي

در قصيده اي با عنوان «في حفله الميلاء النبوي» كه به مناسبت ميلاد با سعادت پيامبر گرامي اسلام سروده است، برانگيختن پيامبر و بعثت وي را به مشابه روشن شدن حق و راه درست مي داند و مي گويد:

"وضح الحق و استقام السبيل

بعظيم هو النبي الرسول

قام يدعو الي الهدي بكتاب

عربي قرآنه ترتيل"

 

ترجمه: حق آشكار شد و راه راست، به وسيله پيامبر بزرگ اسلام (ص) قوام گرفت. ايشان به وسيله كتاب آسماني قرآن مردم را به راه راست فرا خواند.

 

پس از آن به مهمترين خدمات پيامبر به جامعه بشري يعني خارج ساختن آنها از ظلمات جهل و ناداني و راهنمايي آنها به وادي نور علم و دانش اشاره مي كند و مي گويد: 

 

"اطلق الناس من تقاليد و جهل

كل فرد منهم بها مغلول

و شفاهم بهريه من ضلال

كل فرد منهم به معلول"

 

ترجمه: مردم را از سنتها و نادانيهايي كه بدان گرفتار بودند رهانيد و آنان را از گمراهي به ضلالتي كه در آن بودند به راه راست هدايت كرد.

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 17:3  توسط دبیر | 

ابوالقاسم الشابی

شاعر انقلابی

 

شابی شاعر انقلابی و دردمند تونسی است که تنهاترین تنهاییهایش غم واندوه اوست و قلبش آکنده از عشق و محبت است و آنچه دروجود او موج می زند دوستی او به مردم است . او بیشتر از آنکه نگران سرنوشت و آینده خویش باشد , قلبش برای آینده ملت و مردمش می تپد . او می خواهد که بر ستم گران بشورد و قلم تنها سلاحی است که در دست دارد . لذا خواسته های درونی خویش را با زبان شعر بیان می دارد ...

وی در روستای شابه در منطقه جرید واقع در جنوب تونس در سال ۱۹۰۹ میلادی پا به عرصه وجود گذاشت . اصول اولیه زبان و ادبیات را نزد پدر, که قاضی و از مشایخ دین بود , آموخت .سپس وارد (جامع زیتونه ) که از مدارس علمی مشهور آن روز به شمار می رفت، شد و پس از پایان تحصیلات مقدماتی در رشته حقوق به تحصیل پرداخت ولی اشتیاق و علاقه او به ادبیات مجال عمل در میدان حقوق را به او نداد .پس به سرودن شعر روی آورد و بعد از چندی به گروه (اپولو ) پیوست که آن  انجمنی متشکل از شعرا و ادبا بود که اعتقاد به تغییر بنیادی شعر سنتی و کلاسیک داشتند .

اما هنوز بیش از ۲۵ بهار از زندگی را پشت سر نگذاشته بود که تسلیم قضای الهی شد ودر اثر بیماری قلبی چشم از جهان فرو بست . وی با آنکه عمر کوتاهی داشت , آثار شعری و نثری زیادی به جای گذاشته است که مهمترین آنها مجموعه (اغانی الحیاه ) و تحقیقی با عنوان ( الخیال الشعری عند العرب ) می باشد .

اینک قسمتی از قصیده (اراده الحیاه ) او را با ترجمه فارسی می آوریم :

 

( اراده الحیاه )

                      اذا الشعب یوماًاراد الحیاه                            فلا بد ان یستجیب القدر

                     و لابد للیل ان ینـجـلـی                                و لابد للقید ان ینکسر

                     ومن لم یعانقه شوق الحیاه                            تبخر فی جوها واندثر

                    کذالک قالت فی الکائنات                           و حدثنی روحها المستتر

                    و دمدمت الریح بین الفجاجت                       و فوق الجبال و فوق الشجر

                    اذا مـا طـمـحـت الی غـایـه                         لبست المتی و خلعت الخدر

                    ولم اتخوف و عور الشعاب                          و لاکبه اللهب المستعر

                    ومن لا یحب صعود الجبال                          یعیش ابد الدهر بین الحفر

آنگاه که مردم زندگی را بخواهند سرنوشت ناگزیر است که به خواسته های آنها گردن نهد .

پس تاریکی ها ناچار زدوده می شود و بند ها بی شک در هم می شکنند.

اما آن کس که شوق زندگی او را در آغوش نگیرد در فضای زندگی نابود می شود و از بین می رود.

این سخنی است که تمامی موجودات عالم و روح نهفته آنها با من در میان نهادند.

و باد در میان دره ها و بر فراز کوهها و زیر درختان این سرود را بر لب داشت :

 آن زمان که برای رسیدن به هدفی گام بر می دارم سوار بر مرکب آرزوها می شوم و ترس را به گوشه ای می افکنم .

از راه دشوار و سنگلاخ بلندیها نمی هراسم و از شعله های سوزان آتش واهمه ای ندارم.

کسی که از صعود بر بلندای کوه بترسد , برای همیشه در درون حفره ها خواهد زیست .

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:58  توسط دبیر | 

احمد شوقی

 

احمد شوقی در سال ۱۸۶۸ در زمان خدیو اسماعیل در یک خانواده که پدر کرد و مادر ترک و جده پدری و جده مادری یونانی بود , متولد شد .

شوقی چهار ساله بود که به مدرسه ابتدایی رفت و سپس به دوره آمادگی وارد شد هنوز به پانزده سالگی نرسیده بود که تحصیلات خود را در دوره ابتدائی و متوسطه به پایان رساند و با وجود کمی سن به مدرسه حقوق و سپس به مدرسه ترجمه رفت و از آنجا دانشنامه هم گرفت . آن گاه به سال ۱۸۸۷ برای ادامه تحصیل به خرج خدیو توفیق , پسر اسماعیل , راهی فرانسه شد و دو سال در مونپلید به آموختن حقوق پرداخت و در اثناء آن از انگلستان هم دیدار کرد .سپس برای بهبودی بیماری که بدان دچار شده بود به الجزایر رفت و یک ماه ونیم در آنجا درنگ کرد سپس به فرانسه بازگشت و حقوق را به پایان رساند و در سال ۱۸۹۱ پس از آنکه در بین راه سری هم به آستانه زد , به مصر باز گشت . شوقی با دختر یکی از توانگران مصر ازدواج کرد و از او صاحب یک دختر شد که او را امینه نامید و همچنین دو پسر به نامهای علی و حسین .

عباس پاشا , پادشاه مصر و فرزند خدیو توفیق در سال ۱۹۱۵ به خاطر ارتباطش با ترکها از مقام خود خلع شد و حسین کامل جای او راگرفت . او شوقی را از نظر انداخت وانگلستان تصمیم گرفت او را که شاعر عباس بود به مالت تبعید کند . عده ای واسطه شدند در نتیجه به او این امکان داده شد که خود تبعید گاهش را در مکانی خارج ا زمصر تعیین کند شوقی نیز به سبب علاقه ای که به اسپانیا داشت شهر بارسلون را برگزید . زیرا خاطره امجاد عرب را در یاد او زنده می کرد . او در آنجا در برج عاجی که خود را محبوس کرده بود چشم به رهایی خویش در اشتیاق وطنش می سوخت تا آن گاه که جنگ جهانی اول پایان یافت .شوقی به مصر باز گشت اما عقاید سیاسی او دگرگون شده بود . قصر سلطنتی را ترک گفت و پیوند های خود را با آن برید , درخانه اش نشست و به اداره املاک خاص خود پرداخت . تابستانها سفری به ترکیه یا ییلاقهای اروپایی می کرد ولی از سال ۱۹۲۵ تنها کوهپایه های لبنان را اختیار می کرد . شوقی ساعاتی را که در خانه بود به نظم شعر می پرداخت . او در عین حال از دیگر بلاد عربی غافل نبود و درباره آنها نیز قصایدی سرود این بود که آوازه اشتهارش همه جا را فرا گرفت و همه سرزمین های عربی با او به عنوان امیر الشعراء بیعت کردند . این عنوان در سال ۱۹۲۷ در جشن بزرگی که در اپرای سلطنتی برگزار گردید به او عطا شد .از این تاریخ شوقی همه وقت خود را صرف سرودن شعر کرد ولی به نوعی خاص در چهار سال آخر عمر خود به نوشتن یا سرودن نمایشنامه ها کرد تا آن گاه در سیزدهم تشرین (اول فوریه ) سال ۱۹۳۲ در حالی که از جاه و ثروت عظیمی برخوردار بود, جهان را بدرود گفت "

 

شوقی همواره پدر نمایشنامه منظوم عربی است زیرا او نخستین کسی بود که شعر را از بند های گرانش آزاد کرد و در خدمت تئاتر جدید در آ ورد .او شاعری است نابغه و بی مانند . ولی دریغا به سبب اینکه خود را از قیود کهن رها نساخته بود از همه این مواهب نتوانست استفاده کند . از آشکارترین مظاهر نبوغ او, خیال گسترده بال و آزاد و تصویر گری مبتکرانه او بود او گاه جهانی معانی را به جهانی حرکت و همین طور حیات را در یک کلمه در پیش چشم خواننده خود می گستراند . اما چنانکه باید به تهذیب این نبوغ نپرداخت و آن را با فرهنگی عمیق استوار نساخت از این رو گاه دچار لغزشهای لغوی و شعری شده است .

 

شوقی اگر شاعر جهان نیست , شاعر مشرق زمین است او از بزرگترین ارکان نهضتی است که شعر عربی را به سوی ارزشهای جاودانه سوق داده است .

 

از آثار شوقی می توان ، دیوان شوقیات در جهار جلد بزرگ ، شش نمایشنامه که در سالهای ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۲ سروده شده است مثل : مصرحیه کلیوپاترا مجنون و لیلی قمبیز علی بیک کبیر عنتره و کمدی است هدی (هدی خانم )

و از آثار به نثر او : مقالات اجتماعی اسواق الذهب و امیره اندلس و رمانهای عذارء الهند و ورقه الاس را نام برد .

 

تاریخ ادبیات زبان عربی ،حنا الفاخوری، ترجمه عبدالحمید آیتی، ص 690 تا ص 726

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:56  توسط دبیر | 

ابیات درس 4 «جمـال العـلم»، کتاب عربی 2 عمومی متوسطه ، توسط آقای حسین کمالی از دبیران محترم استان اصفهان در قالب نظم به فارسی ترجمه شده است که بیان گر مفاهیم قصیده ی « لامیه ابن الوردی » است.

 

جمـال العـلم

 

                         ازیـاد تـرانـه ها حـذر کـن                    درگفته ی حق توخوش نظر کن

                         از مسـخرگـان دهـر بـگذر                    در حـالـت اهـل فـضـل بـنـگـر

                         تقوای خـداست راه نـیـکـو                  پـرهـیـز ، دهـد به قـلـب نـیـرو

                        رهـزن نـبـود شـجاع دوران                  أشـجع که بـود ، خدای ترسـان

                        نـمـرودکـجاو اهل کـنـعان                     یـا بـاقـی مُـلـک وتـاجــداران

                       دانش طلب ومکن تو سستی               تـا دور شـوی زخـود پـرسـتـی

                       ازخواب بکـاه وعلم جو شو                 چـون طـالـب با هـدف ، نکوشو

                       نابودی دشمنان به علم اسـت             اصلاح عـمـل ، جمال عـلـم است

                       از اصل ونسـب مـگو کلامی                 کـز عـلـم ، بـشـر رسـد به نامـی

                       ارزش بـشر به دانـش اوسـت               کم یا که زیـاد ، حاصـل اوسـت

                        آمـال دراز ، کـن تـو کوتـاه                   کایـن اسـت دلـیـلِ عـقـلِ آگـاه

 

برگرفته از «کتاب معلم»(راهنمای تدریس)،حمیدرضاحیدری ...،عربی2عمومی ،چاپ اول ،1383 ، صفحه99

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:53  توسط دبیر | 

مناجات النحوییّن

 

 

بارالها هرچند درضمیرشان ما نیست که با این صدای نکره با توسخن بگوییم ولی یا رب ما را به بالاترین مقام اولیائت منصوب بفرما.

خدایا ! ما همه اهل حرفیم ، مارا اهل فعل قرار بده واز زنگارکینه وعداوت منفصل بفرما. اراده ما را استوار بگردان تا اعمال ما مشتق ازافعالی باشد که رضایت تو را در تقدیر دارند.

خدایا ! افعال قلوب جامد ما را از افعال ناقصه گناهمان تمییز بفرما .

ای خدا ! ما که محلی از اعراب تقرّ ب تو نداریم خودت شر نواسخ شیطانی از سر ما رفع نما .ما را از صفات مشبهه به شیطان حفظ بفرما وصیغه مبالغه دوستی رابین ما وخودت قرار بده .ظروف ما را از عوامل معنوی سرشار بگردان . مارادر افعال مقاربه به تو بسیار دوریم به لطف افعال رجایت ما را مشمول ملحقین به جنّـت خود قرار بده .

خدایا ! بین جمله شرط و جزای آن گناهکار مانده ایم و از اعراب نظرت افتاده ایم به حق موصولات میان ما وخودت لفظـاً ومحلاً ارتباط قرار بده . ای منادای من ! از این همه نعمت که به ما داده ای باز برسر مادیات به تنازع وارد وبه آن مشغول شده ایم مارا در جهت شناخت درست حقیقت که از آن مجهول گشته ایم به فضل رحمت خوبش بر ما معلوم بگردان .

خدایا ! تو مجرد از هر گونه نواقص وما گرفتار هر گونه زوائد ، ما را مبرا بگردان . خدایا ! ما عبد و منسوب به تو هستیم لطفی نما واز مصغرات دنیوی مارا دور نگه دار . خدایا ! فاعل هر چیز تویی وما بقی مفعول تو پس عنایت به مفعول را مقدم بر فاعلیت خویش نگردان .

یا رب ! آنچه لازم است به درک آن رهنمون ساز واز تعدیات هوی وهوس زمان حال ، آینده ما را نیک ومطمئن بگردان . خدایا ! اعمال ما را عطف به مغفرت خود قرار ده . خدایا !  ما را از فهرست نزدیکان ویژه خود ملغی ومستثنی نفرما .

خدایا ! درک حقایق عالم هستی رابرای ما غیر منصرف قرار نده . بار خدایا ! صاحب حال حقیقی تویی به نیکوترین حال ما را محشور بگردان. ( یا أرحم الراحمین وآجود الأجودین )

علی احمدی دبیر عربی دبیرستان خاتم الأنبیاء هنگویه    

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:49  توسط دبیر | 

بسمه تعالی

پاسخ به سؤالات مطرح شده پیش دانشگاهی

 

1- درآیه « ظهر الفساد فی البر والبحر بما کسبت أیدی الناس » مفعول به « کسبت » چیست ؟

کلمه « ما » که به حرف جاره متصل است . ظاهراً مجرور به حرف جر در محل مفعول به مقدم برای کسبت می باشد .

2- نقش « الثناء » در عبارت « بعد البلاء یکون الثناء » چیست ؟

بعد: خبرمقدم کان ، البلاء : مضاف الیه ومجرور ، الثناء : اسم کان و مرفوع

نکته :خبری که برای افعال ناقصه می آید همانند خبری است که برای مبتدا می آید.

      خبر برافعال ناقصه ای که با « ما » شروع می شود نمی تواند مقدم شود.

3- در جمله « نحن نعطیک بدلها » نقش «بدل » چیست ؟ مفعول به دوم .

4- در اعدا 3 تا 10 و همچنین 100 به بالا معدود را تمییز بگیریم یا مضاف الیه ؟ تمییز .

5- در جمله « ظننتک انت الساهر » نقش انت و الساهر چیست ؟

ظننت : فعل و فاعل ضمیر بارز تُ  ،کَ : مفعول به اول  ،  انت : تأکید برای کَ  ،  الساهر: مفعول به دوم.

6- جمله « أهلاً وسهلاً » آیا این دو کلمه مفعول مطلق هستند یا مفعول به ؟

أهلاً وسهلاً صفت جانشین مفعول مطلق هستند که در اصل چنین بوده است: « قدمتُ قدوماً أهلاً و وطئتَ وطئاً سهلاً » اما بعضی از نحویون معتقدند که : « أصبتَ  أهلاً و لا غرباً وطئتَ  سهلاً » آن دو در محل نصب مفعول به برای فعل محذوفند .

7-جمله « فوجدتُ عشباً ذابلاً فی بعض ساحه طریحاً » نقش طریحاً چیست ؟ حال ومنصوب .

8- درجمله « انا لقوم ابت اخلاقاً شرفاً » در لقوم لام چه نوع لامی است ؟

حرف « لام » به 3 شکل می آید:

الف- این لام ، لام مزحلقه است که دراصل همان لام ابتدائیه است که برای تأکیدمی آیدوبرسرخبرإنَّ می آید.

ب- برسرظرف یاحرف جر متعلق به خبر « إنَّک لعلی خلقٍ عظیمٍ »

ج- برسر ضمیرفصل « إنَّ هذا لهو القصص الحق »

9- در جمله « لا إله الا الله » نقش الله چیست ؟

نحویون وجوهی رابرای آن ذکرکرده اندکه مهمترین آن به این شرح است:

الف- مرفوع به ضمه ظاهری برای اینکه بدل ازمحل لا با اسمش می باشد.

ب- مرفوع به ضمه ظاهری برای اینکه آن بدل از ضمیر مستتر در خبر محذوف می باشد .

ج- منصوب به فتحه ظاهری برای اینکه مستثنی می باشد .

10- در جمله « قُم للمعلم وفه التبجیلاً » نقش تبجیلاً چیست ؟مفعول به برای فعل وفِّ .

11- درجمله « أنَّ الله یحبُّ المتقن عمله » نقش المتقن وعمل چیست ؟

المتقن : مفعول به برای فعل یحبُّ  ،   عمل : مفعول به برای شبه فعل المتقن .

12- درجمله « الا کل شیء ماخلا الله باطل » حکم کلمه خلا وترکیب الله چیست ؟

خلا به اشکال زیر می باشد:

الف- حرف جر شبیه به زائد برای استثناء « جاء الطلابُ خلا زیدٍ .»

ب- فعل ماضی جامد برای استثناء « حضر الطلابُ خلا زیداً. »

ج- اگر خلا درمعنی استثناء باشد وبدون « مای مصدریه » باشد جایز است حرف جر گرفته شودومستثنی بعدازآن « مجرور » گردد ویا اینکه آن رافعل ماضی جامد گرفت که فاعلش ضمیرمستتر است پس مستثنی رامنصوب می بینیم. بنابر « مفعول » بودن . اگر قبل از خلا « مای مصدریه » بیاید حتماً باید آن را فعل ماضی گرفت وحتماً بایداسم بعد آن را « منصوب » به عنوان « مستثنی منصوب » به معنای مفعول به باشد .

13در جمله « یثنی حدیث الوغی أعطافهم طرباً کأنَّ ذکر المنایا بینهم غزل » نقش اً چیست ؟حال ومنصوب

حدیث : فاعل ، اعطاف: مفعول به ، ذکر:اسم کأن ، غزل: خبرکأنَّ .

14- درجمله « رکبت مطیه من قبل زید علاها فی السنین الماضیات » نقش کلمه زید چیست ؟

زید: مبتدا    ،    علاها : خبرجمله فعلیه محلاً مرفوع .   

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:38  توسط دبیر | 

بسم الله الرحمن الرحیم

اداره آموزش وپرورش استان هرمزگان

طرح پیشنهادی زمان بندی عربی 1 و 2 پیش دانشگاهی رشته علوم انسانی

 

عربی  ( 1 ) پیش دانشگاهی

هفته

جلسه

مـهرمـاه

اول

جلسه1

  ارزشیابی تشخیصی

دوم

جلسه2

تدریس درس اول « المراه النوذجیه » « اقسام کلمه »

جلسه3

حل تمرینات درس ( 1 ) ورفع اشکالات احتمالی

سوم

جلسه4

 پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 1 )

چهارم

جلسه5

 تدریس درس دوم  « علو الهمه » « الجامل و المشتق »

جلسه6

حل تمرینات درس ( 2 ) ورفع اشکالات احتمالی

 

 

آ بـان مـاه

اول

جلسه7

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 2 )

دوم

جلسه8

تدریس درس سوم « من یمتطی المجد » « المعرفه و النکره »

جلسه9

حل تمرینات درس( 3  ) ورفع اشکالات احتمالی

سوم

جلسه10

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 3 )

چهارم

جلسه11

تدریس درس چهارم « العجوز الثائره » « المعرب والمبنی »

جلسه12

حل تمرینات درس( 4  ) ورفع اشکالات احتمالی

 

 

آذر مـاه

اول

جلسه13

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 4 )

دوم

جلسه14

تدریس درس پنجم « المسلمون اساتذه الحضاره الجدیده » « اعراب فعل مضارع »

جلسه15

حل تمرینات درس( 5  ) ورفع اشکالات احتمالی

سوم

جلسه16

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 5 )

چهارم

جلسه17

تدریس درس ششم « السلوک الحیوانی » « الجمله الاسمیه والفعلیه »

جلسه18

حل تمرینات درس( 6  ) ورفع اشکالات احتمالی

 

 

دی مـاه

اول

جلسه19

شروع امتحانات ترم اول

دوم

جلسه20

 

جلسه21

 

سوم

جلسه22

شروع ترم دوم : عربی 2 پیش دانشگاهی

چهارم

جلسه23

تدریس درس هفتم « بائعه الکبریت » « النواسخ »

 

جلسه24

حل تمرینات درس( 7  ) ورفع اشکالات احتمالی

 

بـهـمن مـاه

اول

جلسه25

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 7 )

دوم

جلس26

تدریس درس هشتم « الجبل الرصین » « المفاعیل »

جلسه27

حل تمرینات درس( 8  ) ورفع اشکالات احتمالی

سوم

جلسه28

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس (8 )

چهارم

جلسه29

تدریس درس نهم « علوفی الحیاه وفی الممات » « الحال التمییز »

جلسه30

حل تمرینات درس( 9  ) ورفع اشکالات احتمالی

 

 

اسـفـنـد مـاه

اول

جلسه31

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 9 )

دوم

جلسه32

تدریس درس دهم « الله الله فی الایتام » « الاستثنا ء المنادی »

جلسه33

حل تمرینات درس( 10 ) ورفع اشکالات احتمالی

سوم

جلسه34

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 10 )

چهارم

جلسه35

تدریس درس یازدهم « قانون النجاح فی الحیاه » « المضاعف والمهموز »

جلسه36

حل تمرینات درس( 11 ) ورفع اشکالات احتمالی 

 

 

فروردیـن مـاه

اول

 

 

دوم

 

 

سوم

جلسه37

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 11 )

چهارم

جلسه38

تدریس درس دوازدهم « مکارم الاخلاق » « اسالیب الجمله »

جلسه39

حل تمرینات درس(12  ) ورفع اشکالات احتمالی

 

 

اردیـبـهـشت مـاه

اول

جلسه40

پرسش وپاسخ و  ارزشیابی از درس ( 12 )

دوم

جلسه41

مرور دروس گذشته

جلسه42

مرور دروس گذشته

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388ساعت 16:36  توسط دبیر | 

درصد قبولی درس عربی ( 3 )- ادبیات وعلوم انسانی

"خرداد 87"

ردیف

منطقه

تعداد شرکت کننده

تعدادقبولی

درصد قبولی

میانگین نمره

1

ابوموسی

7

7

100

18/11

2

شهاب

219

192

67/87

02/10

3

بشاگرد

190

164

32/86

54/8

4

کیش

50

42

84

32/12

5

شیبکوه

138

115

33/83

09/11

6

بندرلنگه

248

194

23/78

85/9

7

پارسیان

210

154

33/73

78/10

8

بیابان سیریک

193

138

50/71

21/10

9

رودان

502

358

31/71

27/9

10

بندرعباس ناحیه یک

914

651

23/71

24/9

11

قشم

331

233

39/70

25/9

12

فین و سیاهـو

135

94

63/69

48/9

13

بستک

527

365

26/69

81/9

14

بندرعباس ناحیه 2

700

465

43/66

29/9

15

حاجی آباد

426

265

21/62

02/8

16

میناب

1257

775

65/61

44/8

17

جاسک

139

84

43/60

74/8

18

خمیر

285

163

19/57

03/8

19

رودخانه

193

104

89/53

83/7

20

سندرک

121

55

45/45

88/6

21

هرمز

44

13

55/29

23/7

 

جمع عربی 3 علوم انسانی

6829

4631

81/67

08/9

 

 

 

درصد قبولی درس عربی ( 3 )- عمومی

"خرداد 87"

ردیف

منطقه

تعداد شرکت کننده

تعدادقبولی

درصد قبولی

میانگین نمره

1

ابوموسی

8

8

100

28/14

2

پارسیان

235

223

89/94

65/12

3

بشاگرد

75

71

67/94

23/10

4

بندرلنگه

471

437

78/92

40/11

5

شیبکوه

55

51

73/92

49/12

6

شهاب

121

112

56/92

95/10

7

کیش

136

124

18/91

25/13

8

رودان

481

428

98/88

48/10

9

بیابان سیریک

265

232

55/87

13/10

10

بستک

585

509

01/87

33/11

11

بندرعباس ناحیه 2

1069

927

72/86

39/11

12

حاجی آباد

335

289

27/86

52/10

13

قشم

443

378

33/85

91/10

14

بندرعباس ناحیه یک

1741

1482

12/85

42/11

15

خمیر

240

203

58/84

53/10

16

میناب

1056

849

40/80

63/9

17

سندرک

89

71

78/79

26/9

18

جاسک

129

101

29/78

77/9

19

فین و سیاهـو

76

59

63/77

07/10

20

رودخانه

136

97

32/71

88/8

21

هرمز

48

32

67/66

13/9

 

جمع عربی ( 3 ) عمومی

7794

6683

75/85

91/10

 

 

 

 

 

 

درصد قبولی عربی ( 1 )

خرداد87

ردیف

منطقه

درصدقبولی

میانگین نمره

1

شهاب

96/92

61/14

2

حاجی آباد

09/91

23/14

3

بندرلنگه

55/88

23/14

4

کیش

05/87

02/14

5

بشاگرد

48/86

01/13

6

بیابان سیریک

89/84

52/13

7

بستک

58/84

81/13

8

قشم

53/84

36/13

9

رودخانه

02/84

67/12

10

رودان

81/83

22/13

11

بندرعباس ناحیه2

74/79

99/12

12

ابوموسی

49/79

22/13

13

جاسک

28/79

87/12

14

بندرعباس ناحیه یک

41/78

82/12

15

خمیر

35/78

61/12

16

پارسیان

01/76

57/12

17

میناب

56/73

73/11

18

سندرک

63/68

94/11

19

هرمز

48/66

38/11

20

فین و سیاهـو

08/51

24/9

21

شیبکوه

06/47

82/7

 

جمع عربی ( 1 )

91/79

86/12

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 19:14  توسط دبیر | 

                        


                            خلاقیت ونوآوری

 


مقدمه

 

امروزه حجم عظیم اطلاعات ودانش انباشته شده درهمه زمینه های علمی ، فنی وتکنولوژیک چنان روبه فزونی است که یادگیری برپایه نظام آموزشی متعارف است که اساساً برپایه  محفوظات قرارداردبسیارمشکل بلکه غیر ممکن است.به عبارت دیگردراین عصردانش کارشناسی حاصل ازیک دوره ی آموزش دانشگاهی حتی پایین تر که روزی تاپایان عمر کفایت می کردچندصباحی نخواهدپاییدو«زگهواره تاگوردانش بجوی» نه یک فضیلت ، بلکه شرط بقاست.بنابراین باتوجه به سرعت فزاینده تغییرات، چاره کار نه انباشتن اطلاعاتی است که به سرعت منسوخ می شود، بلکه پرورش توانایی حل مسائلی است که امروزه ازماهیت آنهابی خبریم واین توانایی همان توانایی تفکر خلاق وحل خلاق مسائل است. باتوجه به این وضعیت است که خلاقیت وحل مسائل درجهان اهمیت شایسته خودرایافته ودانش پژوهان بسیاری ازکشورها به شیوه های مختلف ودرزمینه های متعددازروشها وفرآیندتفکرات خلاق وحل خلاق مسائل بهره می جویند .

 

مفهوم خلاقیت:

 

محققین ونظریه پردازان تامدتهای طولانی تصور می کردندکه خلاقیت فرآیندی ذاتی وارثی است وچنین به نظرمی رسیدکه درجهان تعدادی محدودی هنرمندخلاق ، دانشمندوافرادبااستعدادوجود دارد اما امروزه روانشناسی ما می گویدکه فرایند خلاقیت ذاتی نیست ومامی توانیم به دانش آموزان آموزش دهیم که به راههای غیر معمول فکر کنندتابه راه حلهای مناسب دست یابند. بهتراست معلم بداند که جریان خلاقیت جریانی ازقبل ساخته نیست بلکه روندی زاینده وازقبل قابل تغییراست.تصور زاینده رامی توان به عنوان بخشی ازفعالیت مغز که ایده یادیدجدیدی رابوجود می آوردتلقی نمود، نکته این مطلب ، فعالیت است.بنابراین خلاقیت تصوری است که به نحوی تفکیک ناپذیربه کوشش وهدف وصل شده است.دکترافضل السادات حسینی می گوید:خلاقیت موهبتی است که درتمام انسانها بالقوه وجوددارد اماظهوروگسترش آن مستلزم شرایط مناسب برای پرورش آن است.

تورنس ومایرز درتوصیف خلاقیت چنین می گویند:حساس بودن وآگاه بودن ازمسائل وکمبودها،خلاءهای موجوددردانش، عوامل گم شده ، ناهماهنگی ها ، پیش هم قراردادن اطلاعات موجود، تعریف مشکل یاتشخیص دادن عوامل گم شده، جستجوبرای راه حل ها ،فرضیه وتغییروتعدیل وآزمایش درباره آنها ،کامل کردن آنها ودرنهایت ارائه نتیجه ، فرآیندخلاقیت است.

 


خلاقیت وآموزش وپرورش

 

هرچنددرآموزش وپرورش براولویت خلاقیت تصریح می شودواین موضوع دراهداف رسمی آن آمده است اماعناصراصلی نظام آموزشی همسوبا این هدف نیست.برنامه درسی ،محتوا، روشها وراهبردهای آموزشی نه تنها خلاقیت دانش آموزان رابرنمی انگیزدبلکه مانعی برای شکوفایی آن هستند.نبودن ارتباط بین محتوای آموزشی بامسائل زندگی ،بی توجهی به چگونگی یادگیری، استفاده ازروشها وقالب های سنتی وبسیاری مسائل دیگر تمام فرصت ها برای رشدخلاقیت دانش آموزان راسد می کند.

می دانیم که مهمترین اجزای تشکیل دهنده یک نظام آموزشی عبارتندازبرنامه درسی ، محیط آموزشی ومعلم ، این سه رکن در مجموع عامل تقویت یا تضعیف خلاقیت دردانش آموزان هستنددراین مجال برحسب ضرورت موضوع به عامل معلم می پردازیم.

معلمان باتوجه به ارتباط وسیعی که بادانش آموزان دارند می توانندشرایط لازم رابرای رشدوخلاقیت دانش آموزان  فراهم نمایند امابسیاری از این فرصتها استقبال نمی کنند.

 

علل عدم توجه معلمان به پرورش خلاقیت دانش آموزان

 

1-عدم شناخت ازفرآیندخلاقیت:

متأسفانه اغلب معلمان نسبت به مفاهیم ماهیت خلاقیت بی اطلاعند (تورنس وفریر1991حسینی 1376)تنهاتعدادکمی ازمعلمان ممکن است به سبب علاقه شخصی درموردخلاقیت مطالعه داشته باشند.

2-عدم انگیزه درکار:

به طورکلی برای اینکه معلم درکارش موفق شود باید به مشکلات اقتصادیش توجه شود.انگیزه به عنوان مهمی درکارمعلم شناخته شده است.

3- عدم اعتمادبه نفس:

تورنس (1965) می گوید:معلمی که به قدرت خویش در اداره کلاس اطمینان نداردبه تمرینهای معمولی می پردازدتاازتلاشهای نگران کننده بپرهیزد.

 

 

4- عدم شناخت وکاربردروشهای تدریس فعال وخلاق:

کاربرد روشهای تدریس فعال نیاز به آموزش قبلی معلمان داردآنها بایدبرای اجرای این روشهادرکلاس تسلط داشته باشند.

5- عدم تسلط برکار وموضوع درسی :

گاهی معلم ناچاراست اطلاعات زیادی درباره ی موضوع درسی داشته باشد تاپاسخگوی سؤالات متعدد دانش آموزان باشد .درحالیکه اغلب معلمان بنابه علت عدم آموزش صحیح وهمچنین عدم مطالعه مستمرکتابهای علمی وتخصصی دراین زمینه ضعف دارند.

6- محدودیتها :

بعضی ازمواقع معلمان ازانگیزه کافی ، توانایی ، شناخت وتسلط به کار برخوردارند اما به علت محدودیتهای مختلفی مثل ارزیابی ، انضباطی ، قوانین ومقررات حاکم برآموزشگاهها نمی توانندعملکردمتناسب باپرورش خلاقیت داشته باشند.

عوامل محدود کننده خلاقیت  درکلاس درس

1-      فرصت ابرازعقیده به دانش آموز نمی دهد.

2-      به جای تعریف مسئله مثال می زند.

3-      به جای آموزش روش های حل مسئله جواب می دهد.

   


راهکارهایی برای برانگیختن قوای خلاق دانش آموزان درکلاس درس:

1-       درحین تدریس ، سؤالات بحث برانگیزطرح کنید.

2-       ازدانش آموزان بخواهیدمطالب تدریس شده یاموضوعات کتاب را نقادی یاتجزیه وتحلیل نمایند.

3-       ازطرح سؤالاتی که تنها یک جواب معین دارد درحدامکان اجتناب کنید.

4-       گاهی ازدانش آموزان بخواهیدخودمسئله ای طرح کنندوبه پاسخ آن بیندیشند.

5-       از روش بحث وگفتگونهایت استفاده راببریدوبه دانش آموزنشان دهیدکه کیفیت یادگیری نسبت به کمیت آن دارای ارزش بیشتری است.

6-       از سؤالات عجیب وظاهراً بی ربط دانش آموزان استقبال کنید.

7-       به نظرات ،عقایدوپیشنهادهای دانش آموزان احترام بگذارید.

8-       اگردانش آموزی به جای درک مطلب به حفظ آن پرداخت بی اعتنایی کنید وزمانی که مطلب رادرک کرداوراتشویق نمایید.

9-       گاهی تکالیف آزادی تعیین کنیدکه دانش آموزبطورمستقل انتخاب نماید.

10-روح تحقیق وجستجورادردانش آموزان ایجادوتقویت کنید.

11-به دانش آموزان فرصت بدهیددرباره ی مسائلی که مطرح می شودبه دقت فکرنمایند.

12-فعالیت تدریس را برحسب تجارب قبلی پایه ریزی نمایید.

13- به دانش آموزان فرصت دهیدبطورفعال درجریان یادگیری شرکت گنندگاهی لازم است دانش آموزان شخصاً با اطلاعات مواجه شوندوبه یادگیری دست یابند.

14-درکلاس محیطی آزاد ، بدون فشاروتنش ایجاد کنیدتادانش آموزان به راحتی به سؤال ، بحث وگفتگوبپردازند.

15- اعتمادبه نفس دانش آموزان راتقویت نمایید.

16 ازایجادرقابت بین دانش آموزان به شدت بپرهیزید.

17-قدرت تحلیل دانش آموزان راتقویت کنید.

18- ازمحرکات عصبی مانندتصاویر،نمودار،کارهای دانش آموزان درکلاس استفاده کنید.

19- سعی کنیددانش آموزان ارتباط مسائل درسی رابا واقعیات زندگی درک نمایند.

20 گاهی به تناسب دروس آنهاراتشویق کنیدراه حلهایی برای مسائل اجتماعی بیابند.

21- ازوسایل کمک آموزشی حداکثراستفاده را بنمایید.

 

نتیجه گیری

 

تشویق ابداع ، ابتکارها ، نوع آوریها ، خلاقیت ها وکارآفرینیهای احتمالی شاگردان ، نه تنهاتأثیرمنفی ناتوانی مفرطی را که خانه ، مدرسه وجامعه به دانش آموزان القاء می کندکم رنگ می سازدبلکه تصویرذهنی دانش آموزان رابه سمت یک تصویرمثبت ازخودسوق می دهد.ازاین روضرورت داردمربیان برای شکستن فضای منفی که دائماًازسوی خانه ، مدرسه وجامعه به دانش آموزان تحمیل شده واحساسی ازناتوانی رادرآنهادامن می زندباپیش گرفتن تشویق همه بچه ها آنهارانسبت به خودشان وکارشان دلگرم می سازند. تعمیم رفتار خلاق آنان رادر زندگی روزمره شان فراهم آورندوبدین گونه آنان رابرای ورود به آینده مبهمی که خلاقیت در آن حرف اول راخواهد زد رهنمون کند.

 

                                                                                        

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:46  توسط دبیر | 

سخنان بزرگان

*انسان اگر ناخوش باشد و کار کند بهتر از این است که سلامت باشد و بیکار بنشیند . کازوبون

*به گرسنگی مردن بهتر که نان فرو مایگان خوردن . سعدی

*ما در رویدادهای زندگی خود نقشی نداریم، اما در اینکه چگونه آنها را تعبیر کنیم، مؤثر هستیم . نیچه

*هرکس همان گونه است که فکر می کند پس مراقب افکار خود باشید . ذهن همچون ساعتی پیوسته درحال کار کردن است و باید هر روز با اندیشه های خوب آن را کوک کرد . جی.پی.واسوانی

*دشمن چون از همه حیلتی فرو ماند سلسلۀ دوستی بجنباند . پس آنگه به دوستی کارها کند که هیچ دشمنی نتواند . سعدی

*یک آموزگار خام می تواند مدتها شاگردان خویش را سرگردان کند . ارد بزرگ

*بی خردی اسارت بدنبال دارد .و خرد موجب آزادی و رهایی است . فردوسی خردمند

*موفقیت تنها یک چیز است این که : زندگی را به دلخواه خود بگذرانید. کریستوفرمورلی

*هیچ کس نمی تواند ما را بهتر از خودمان فریب دهد .گوته

*درختان بارور خم می شوند و مردان بزرگ متواضع میگردند، اما شاخه های خشک و مردم نادان می شکنند وخم نمی شوند. یوستین گوردر

* بهترین بخشی را در هر فرد جست وجو کن و این را به او بگو. همه ما به چنین محرکی نیازمندیم، هر بار که از کار من ستایش می شود، فروتن تر می گردم چون احساس نادیده گرفته شدن یا ناخوشایند بودن نمی کنم. نگریستن به عظمت همسایه ات را بیاموز و عظمت خودت را نیز بنگر. جبران خلیل جبران

*موفقیت روی ستون های شکست شکل می گیرد . سری چینموی

*اگر می خواهید حقیقتاً زندگی کنید، ابتدا مردن را بیاموزید! .  توکارام

*بعضی صلیب را روی گور خود می گذارند و برخی آنرا لنگر کشتی می سازند . کولستون

*عجیب است که ما انسان ها از هر جهت تا به این حد هوشمند هستیم. فضا و ساختمان اتم را کشف می کنیم اما از ماهیت خودمان اطلاعی نداریم یا درک درستی نداریم . یوستین گوردر

*مهم نیست که چقدر منزوی هستید و چه مایه احساس تنهایی می کنید، اگر کار خود را حقیقتاً و خودآگاهانه انجام دهید، یاران ناشناخته می آیند و شما را طلب می کنند. میگوئل سرانوی

*ما انتخاب کرده ایم که به بخش هایی از وجود خود اجازه بودن ندهیم و درنتیجه مجبور هستیم انرژی روانی بسیاری را صرف پنهان نگه داشتن آنها بکنیم. دبی فورد

*دانای فرزانه بی‌آنکه گام سپارد، می‌داند بی‌آنکه بنگرد، می‌بیند بی‌عمل، سامان می‌دهد . لائو تسه

*اگر شیفته کارت نباشی ، روانت بیمار می شود و در نهایت پیکرت از پای در خواهد آمد .  ارد بزرگ

*بیشتر کسانی موفق شده اند که کمتر تعریف شنیده اند . امیل زولا

*دو اشتباه بسیار بزرگ یکی این است که قبل از موعد اقدام به عمل کنیم و دیگری این است که فرصت مناسب را از دست بدهیم .  کوئیلو

*آنکه کارهایم به دست اوست، یار وفادار من است، از هر تعلق و دلبستگی بری است و به هر موجودی مهر می ورزد. او به سویم می آید . اگاواد گتیا

*اگر غذایی نامطبوع بخوری، آبی ناگوار بنوشی و بر خم بازوانت بالین بسازی، هنوز می توانی سرور و شادمانی را بیابی . کنفسیوس

*اندیشه کردن به این که چه بگویم، بهتر است از پشیمانی از این که چرا گفتم. سعدی

*سکوت دردناک است. اما در سکوت است که همه چیز شکل می گیرد و در زندگی ما لحظه هایی هست که تنها کار ما باید انتظار کشیدن باشد. درون هر چیز در اعمال هستی، نیرویی هست که چیزی را می بیند و می شنود که هنوز قادر به درکش نیستیم، هر آنچه امروز هستیم، از سکوت دیروز زاده شده است. جبران خلیل جبران

*به راستی که شماری بسیار از مردم با یاوه گویی های خود نشان می دهند که میان تهی هستند اما اندکی از آنان نیز با سکوت خود نشان می دهند که الهی هستند.  تاولر

*ای سالک ، یکی یکی ، قدم به قدم . راهی نیست . راه با پیمودن پدید می آید . با پیمودن است که راه را می سازی ، و اگر واپس بنگری ، هر آن چه می بینی ، فقط رد گام هایی است که روزی پاهایت دوباره آنها را می پیماید . ای سالک ، راهی نیست ، راه با پیمودن پدید می آید . آنتونیو ماچادو

*صداقت نخستین فصل دفتر دانایی است . تامس جفرسن

*صدها راه برای پند و اندرز دادن وجود دارد اما بیشتر بدترین گونه آن ، که همان رو راست گفتن است را برمی گزینیم . ارد بزرگ

*غیر ممکن ها را انجام دادن نوعی لذت است . والت دیسنی

*برای کوبیدن یک حقیقت ، خوب به آن حمله مکن ، بد از آن دفاع کن . علی شریعتی

*چاره ترس روبرو شدن با چیز ترس آور و تماشای آن است . روتر فورد

*هرگز با پو ل نمی توان یک سرباز خوب ، معلم خوب ، هنرمند خوب، یا یک کارگر خوب ساخت ..    . جان راسکین

*سعادت مثل پروانه ایست که روی برگهای گل به خواب رفته باشد . به مجرد اینکه نزدیکش بروی بالهای خود را باز کرده و در فضا پرواز می کند . آندره تواید

*خود را فدا کنیم بهتر است تا دیگران را نابود کنیم. گاندی

*یک خانواده خوشحال چیزی جز یک بهشت زود رس نیست. برنارد شاو

*آن که از مرگ می ترسد از خودش می ترسد. حسن زاده آملی

*نگذاریم تقویم وساعت ، این حقیقت را یادمان ببرد که لحظه لحظه زندگی ، یک معجزه است و در پس آن ، حقیقتی . اج - جی - ولز

*بیشتر مردم دعا نمی کنند فقط التماس می کنند. برنارد شاو

*به تجربه آموختم که انسانها هرگز از تجربه چیزی نمی آموزند. برنارد شاو

*تنهایی در بهشت هم ارزشی ندارد . برنارد دوسن پیر

*هرگاه بتوانم بعد از هر شکست لبخند بزنم شجاع خواهم بود. ناپلئون بناپارت

*نمی توان امید داشت ، آدم های کوچک رازهای بزرگ را نگاه دارند. ارد بزرگ

*از دیروز بیاموز. برای امروز زندگی کن و امید به فردا داشته باش. آلبرت انیشتن

*رقابت تا زمانی پسندیده است که کار به حسادت نکشد. دکارت

*زمان استادبزرگی است که بسیاری ازمشکلات را حل می کند. کرنی

*خـدایا تـو چگونه زیـسـتـن را به مـن بـیاموز مـن خـود چگونه مُـردن را خـواهـم آموخـت  . علی شریعتی *تاریخ تکرار بى پایان خطاهاى زندگى است. لورنس دورل

*تاریخ حقیقتى است که سرانجام به افسانه و افسانه دروغى است که سرانجام به تاریخ مى پیوندد.جین کاکتیو

*اگر قرار است قانونی برای شاد بودن داشته باشید، بگذارید این باشد: برای شاد بودن من لازم نیست حتما چیزی در زندگی ام رخ دهد. من شادم برای این که زنده ام! زندگی موهبتی است که به من داده شده و من از آن لذت می برم." مجله سبز

*رامترین کلماتند که طوفانی را با خود به همراه می آورند . افکاری که با پای کبوتران پیش می آیند جهان را مسخر می سازند . نیچه

*اگر شغلی داری که هیچ سختی در آن نیست پس بدان که اصلاً شغل نداری. ماکلوم اس فوربس

*بزرگترین اشتباه و چاله زندگی یک زیاده خواه  ، در  آنست که پیش از کسب آمادگی لازم  پشت میز مدیریت بنشیند . ارد بزرگ

*بیشتر بدبختی های ما قابل تحمل تر از تفسیرهایی است که دوستانمان دربارۀ آنها می کنند . کولتون

من فکر میکنم همه زندگی رویائی ست از  عشق! . أوله پاسه

*جز نامیدی و افسردگی هیچ بن بستی در زندگی آدمی نیست . ارد بزرگ

*خوشبختی میان خانه ی شماست، بیهوده آن را در میان باغ دیگران می جویید. مارک اورل

*ابله ترین آدمیان آنانیند که  با مسخره نمودن شایستگان شاد می گردند . ارد بزرگ

*یک ریاضی دان کسی است که به تنهائی می نشیند وسعی می کند مشکلی  را حل کند که حتی خودش هم نمی دانست  چنین مشکلی وجود  دارد!! . آتله سربرگ

*اولین درسی که والدین باید به فرزندان خود بیاموزند، صداقت است. شوپنهاور

*اگر سخن چون نقره است، خاموشی چون زر پربهاست. لقمان

*در پشت هیچ در بسته ای ننشینید  تا روزی باز شود . راهکار دیگری جستجو کنید  و اگر نیافتید همان در را بشکنید . ارد بزرگ

*هر انسان یک جزیره است درمیان دریای عشق و محبت ، که انسانها را بهم وصل می کند!. أوسه ریتر ایویدسن

*گاهی بی رنگی از هر رنگی زیباتر و مفیدتر است. شاتو بریان

*پیدا کردن شیطان کاری بسیار ساده است کافی ست باطراف خود بنگری کمی نخواهد پائید که اثری از او پیدا خواهی کرد! . آندریاس شارت

*من خداوند را باور و قبول دارم مشکل اینجاست که آیا او هم مرا قبول دارد؟! . أوله پأئوسه

*بهترین لحظات زندگی من لحظاتی بود که در خواب گذراندم. بتهوون

*اشکهای دیگران را مبدل به نگاههای پر از شادی نمودن بهترین خوشبختی هاست . بودا

*هدف زندگی باید براساس این باشد :که درپیری با سلامت از دنیا بروی اما یک عمر قلبی جوان داشته باشی!!! . اوسه ریتر اویدسن

*در پشت هیچ در بسته ای ننشینید  تا روزی باز شود . راهکار دیگری جستجو کنید  و اگر نیافتید همان در را بشکنید . ارد بزرگ

*رسیدن به راستی و درستی چندان سخت و پیچیده نیست کافیست کمی به خوی کودکی برگردیم . ارد بزرگ

*هیچ رخدادی از اندیشه ما پاک نخواهد شد چه زشت و چه زیبا . تنها گذر زمان است که آنها را کم رنگ می کند . ارد بزرگ

*بیش از حد عاقل بودن، کار عاقلانه ای نیست. مثل فرانسوی

*شاید بتوانید دست و پای مرا به غل و زنجیر کشید و یا مرا به زندانی تاریک بیافکنید ولی افکار مرا که آزاد است نمی توانید به اسارت در آورید.  جبران خلیل جبران

*با کودکان بازی کن ، آنان بزرگترین معلمان تو هستند . شریل ریحاردسون

*ما همگی رزم آوران پیکار زندگی هستیم ،اما برخی پیشرویم و برخی دنباله رو . جبران خلیل جبران

*زندگی به تناسب شهامت آدمی گسترش یا فروکش می‌یابد. آنین نین

*زندگی مانند نقش و نگارهای قالی ایرانی است که زیبا هست ولی درک معنای آن مشکل است . آلدوس هاکلی

*زندگی از بودن شروع می شود و تا شدن ادامه می یابد . ارد بزرگ

*زندگی انسان مانند شبنمی است که از برگ گلی می لغزد و فرو می چکد.  بودا

*زندگی مانند لبخند ژوکوند است، در نظر اول به روی بیننده تبسّم می کند، امّا اگر در او دقیق شوی می گرید . ژری تایلر

*زندگی تراژدی است برای آن‌کسی‌که احساس می‌کند و کمدی است برای آنکه می‌اندیشد.ژان دلابرویر

*زندگی روزانه شما پرستشگاه شما و دین شماست .آنگاه که به درون آن پای می نهید، همه هستی خویش را همراه داشته باشید . جبران خلیل جبران

*زندگی با عشق هرگز تیره نیست. لئو بولیسکا

*زندگی بدون موسیقی اشتباه است . فردریش نیچه

*زندگی کوتاه است اما طولانی ترین چیزیست که در اختیار ما انسانها قرار دارد. فررد هاند هاین

*زندگی آنقدر کوتاه است که بعضی ها فقط میرسند کارهای ضروری خود راانجام دهند!!! . فرد هند فاین

*زندگی ما ، زائیده اندیشه ماست. مارک اورل

*زندگی خواب است و عشق رؤیای آن . موسسه

*زندگی بازیچۀ دست اقبال نیست ، بلکه فرصت عظیمی است که باید از ان استفاده کرد و مغتنمش شمرد . مارون

*زندگی به چیزی نمی ارزد ، اما ارزش هیچ چیزی به اندازه زندگی نیست. مالرو

*زندگی چیزی جز مبارزه میان عاطفه وعقل نیست. مارک تواین

*آزادی متعلق به یک نفر نیست ، مال همه است . اسپنسر

*هرکس قادر به تملک و ارادۀ نفس خود باشد آزادی حقیقی را به دست آورده است . پرسلیس

*آزادی حقیقی آن نیست که هرچه میل داریم انجام بدهیم ، بلکه آن است که آنچه را که حق داریم بکنیم . ویکتور کوزن

*عشق میوه تمام فصل هاست و دست همه کس به شاخسارش می رسد. (مادر ترزا)

*عشق نخستین سبب وجود انسانیست . (وونارگ)

*عشق همچون توفان سرزمین غبار گرفته وجود را پاک می کند و انگیزه رشد و باروری روزافزون می گردد. (ارد بزرگ)

*عشق ما را می کشد تا دوباره حیاتمان بخشد . (شکسپیر)

*عشق هوس محبوب شدن نزد معشوق است. (زابوتن)

*عشق مزیت دو فردیست که دائم سبب رنج و اندوه یکدیگر می شوند. (سنت بوو)

*عشق چیزیست که به هیچ چیز دیگر شباهت ندارد.(ریشله)

*عشق شاه کلیدی است که تمام دهلیزهای قلب را میگشاید . (ایوانز)

*عشق این توانائی را می دهد که بگوئید ، پوزش می خوا هم. (کن بلانچارد)

*عشق یعنی ترس از دست دادن تو . (مثل ایتالیائی)

*عشق عبارت است از وجود یک روح در دو کالبد. عاملیست که دو تن را مبدل بفرشته ی واحدی می کند. (ویکتور هوگو)

*عشق نمی دانم چیست و نمی دانم چگونه سپری می شود. ( مادموازل دوسگوری)

*عشق دردیست شدیدتر از تمام دردهای دیگر ، زیرا در عین حال روح و قلب و کالبد را رنج می دهد. (ولتر)

*عشق ظالمی است که به احدی رحم نمی کند. (کرنی)

*عشق چیزیست که نخست به شما پرو بال می دهد تا بعد بهتر بتواند بدامتان بیندازد. (د. اسمیت)

*آینده همان است که ما می اندیشیم. مارک اورل

*آینده از آن کسانی است که به استقبالش می روند . فردریش نیچه

*وفاداری به حال است که وفاداری به آینده را آماده می سازد . فنلون

*اندیشه و انگاره ای که نتواند آینده ای زیبا را مژده دهد ناتوان و بیمار است . ارد بزرگ

*برنامه ریزی ، آوردن آینده به زمان حال است تا بتوانید همین الان کاری برای آن انجام دهید. آلن لاکین

*راز بزرگ زندگی در شکیبایی است و نباید به خاطر یک آینده ی مبهم زمان حال را بر خود تلخ کرد. ژان داوید

*فرهنگ های هم ریشه ، انگیزه ای توانمند است که موجب همبستگی کشورها در آینده می گردد . ارد بزرگ

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:43  توسط دبیر | 

 

 

الخنساء بکائة العرب

خنساء شاعر سوگوار عرب

 

 

در عصر جاهلی شاعران بسیاری مشهور بودند، که یکی از آنها خنساء است .

 

زند گی

 

ام عمر و تماضر ، دختر عمرو بن الشرید از بنی سلیم، ملقب به خنساء که شاعرهای است مضری که حدود سال 575م متولد شد و در خاندانی پر نفوذ و توانگر پرورش یافت. او دوبار ازدواج کرد. همسر اولش مردی به نام عبدالعزی بود و از او صاحب پسری شد به نام عمرو، معروف به ابوشجره. همسر دومش مرداس السلمی نام داشت از او هم صاحب چند فرزند شد که همگی در دلیری و شاعری شهرت یافتند.

چون دو برادرش معاویه و صخر که از بزرگان بنی سلیم بودند کشته شدند خنساء برایشان سخت می گریست تا آنجا که نابینا شد، و ازین دو، همه ی سرشک خود را بر فقدان صخر فرو باریده است. زیرا صخر به صفات عالیه یک عرب بدوی چون شجاعت و کرم و وفا و علوهمت آراسته بود و در ایام حیات بارها محبت و نیکی و دارایی خود را در راه او بذل کرده بود.

خنساء به سبب طولانی شدن عمرش، توفیق یافت تا اسلام را درک کند و ایمان آورد. و چون آتش جنگ میان مسلمانان و ایرانیان شعله ور شد او فرزندان خود را به جنگ فرستاد و آنها در قادسیه به سال 638م کشته شدند. چون خبر قتل پسران را به او دادند گفت: « سپاس خدایی را که شرف شهادت آنها را به من ارزانی داشت. آرزویم این است که پروردگارم، مرا با آنان در یکجا در قرارگاه رحمت خویش گرد آورد».

خنساء در سال 664 م در سن 89 سالگی وفات یافت.

 

آثـار

خنساء را دیوانی است همه در مرثیه ی برادرانش بخصوص صخر این دیوان به سال 1888 در بیروت چاپ شده و ترجمه ی آن به سال  1889 به طبع رسیده است. الاب لویس شیخو الیسوعی به دیوان خنساء توجه خاص داشت و چون یکبار همه ی آن را  به چاپ رسانیده، بار دیگر خلاصه ی آن را به عنوان کتاب درسی در سال 1895 تحت عنوان « انیس الجلساء فی شرح دیوان الخنساء» طبع کرد.

 

خنساء و هنر شاعری

 

خنساء زنی است که درد را با تمام قلبش احساس کرده است. بلایی که به آن گرفتار آمد بلایی بزرگ بود به بزرگی علاقه ای که به برادر داشت برادری که در زندگی بهترین تکیه گاهش بود. و نیز به خاطر صفات یگانه ای که داشت و خنساء با تمام وجود دلبسته آن خصایل و سجایا یود. مرگ برادران به ویژه صخر از چشمانش چشمه ی خون جاری ساخت و از قلبش شعری سوزناک که باید آن را شعر عاطفه و محبت نامید.

عاطفه دردآلود قوام شعر خنساء و مصدر آن است و شعر او با معانی و خیالها و الفاظش تعبیری از آن عاطفه است. در این عاطفه ای که با زبان شعر سخن می گوید حرارت و فورانی است که گریه را حدی نمی­شناسد و ناله و سوز را نهایتی نمی داند. از منبع خاطرات نیرو می گیرد و خاطرات زندگی خنساء را پر کرده است، زیرا همه چیز برادرش را به یادش می آورد. آفتاب چون طلوع کند یادآور حملات و هجومهای اوست و چون غروب کند بزم مهمانی او را به خاطر می آورد.

 

یذکرنی طلوع الشمس صخراً   و أذکره لکل غروب شمس

 

این اندوه تا بدانجا رسیده است که نزدیک است شاعر را هلاک کند و اگر جمعی از نوحه گران در اطرافش نباشند که بر برادران خود بگریند به حیاتش پایان خواهد داد.

 

و لولا کثرة الباکین حولی       عـلی إخوانهم لقتلت نفسی

 

این اندوه گاه به صورت خشم و خروشی است علیه دشمن کـه در آن نرمی و ملایمت زنانه با شدت و درشتی مردان می آمیزد. و این آمیختگی حتی به هنگامی هم که شاعر به بیان خصوصیات رزمی برادر و پایداری او در میدانهای جنگ را دیده و میشناسد و از حماسه های آن به حق آگاه است.

آری عاطفه ی او در هر حال تأثیری شگرف دارد زیرا از دل برمی آید و بر دل می نشیند:

 

فلا والله مـا أنسـاک حتی     أفارق مهجتی و یشـق رمسی

فقـد ودعت، یوم فراق صخر     أبی حسان، لذاتی و أنسی

فیا لهفی علیه و لهف إمی  أیصح فی الضریح و فیه یمسی!

 

به خدا سوگند فراموشت نمی کنم تا میان من و دل جدایی افتد و به رستاخیز، گورم از هم بشکافد.

روزی که با ابوحسان صخر وداع کردم باخوشیها و آشنایی هایم وداع کردم.

وا اندوها، مرا و مادرم را، آیا او را در کور خود، روز را بهشب می آورد و سب را بهروز میرساند؟

 

در شعـر خنسـاء عـاطفه اسـت کـه اندیشـه را بـه هرجای که خواهد می کشاند و از روح ملتهب شاعر حرکتش می بخشد و فعالش می کند. او همه ی قدرت شاعری خود را به سرودن مرثیه بدون آنکه به دیگر موضوعات شعری یپردازد متوجه ساخت. گهگاهی هم قوم خود را به گرفتن انتقام تشویق کرده و برانگیخته، این تشویق و انگیزش چیزی جز فریاد و فغان نیست یعنی آنچه می گوید از محدوده ی مراثی بیرون نیست. از این روست که افکار او را ترتیب خاصی نیست بلکه تصویری است از احوال نفی تألم و فریاد دل پرتپش او که گاه به غم می گراید و گاه به شورش و هیجان، و گاه خاطره ای است از خصایل انسانی بی همتای صخر و تأسف بر آنها. و چون فکر و فلسفه ای را تعقیب نمی کند و این ناله ها و فریادها را پایانی نیست در شعر او تکرار مکررات فراوان است تا آنجا که موجب ملالت خاطر می گردد.

اگر در شعر خنساء، عاطفه، تا حدودی پای خیال را بسته است ولی شاعر، تصویرهای خود را به نیروی مبالعه رنگ و رویی بخشیده است. مبالغه در شعرخنساء بی پایان و صادقانه ی او به برادرانش می تراود. و مسلماً چنین محبوبی موجود بی همانندی است عاری از هر عیب و نقص. این غلو در الفاظی هم که بکار می برد آشکار است چنانکه از صیغه مبالغه و استعاره ها و کنایه های قوی، فراوان بهره می جوید. و صفات و خصایل بلند انسانی را از پی هم می آورد و آهنگی پدید می آورد که باید موسیقی اعجاب و محبتش نامید:

 

المجد حلته و الجود علته    و الصدق حوزته ان قرنه هابا

خطاب محفلة فراج مظلمة      ان هاب معضلة اتی لها بـابـا

 

مجد و بزرگی جامه ای است بر اندام او و چون از او چیزی خواهند عذر نیاورد و راستی ناحیه اقتدار اوست اگر قرینش بیمناک باشد.

در مجالس همه خطابها از اوست. به فریاد دادخواهان رسد، و اگر مشکلی بهراسد برایش دردی می جوید.

 

اسلوب خنساء اسلوبی عاطفی است خطاب به چشمها و تحریض آنها به اشک ریختن و گفتگو با برادر از دست رفته که اینک شبحی از او را در پیش رو دارد و بر شمردن صفات او در زمان صلح و در زمان جنگ در سرتاسر شعر او فراوان است. سخن او سهل و ساده است زیرا سخن، عاطفه ی پرهیجانی است که تصنع و تکلف را تحمل نتواند کرد.

 

 

منبع:

الفاخوری حنا، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تاریخ ادبیات زبان عرب، از عصر جاهلی تا قرن معاصر، انتشارات توس، چاپ سوم، بهار 1384

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:41  توسط دبیر | 

ضرب المثل عربی

 

۳- الید الواحده لا تصفّق (یک دست صدا ندارد) 

4- وهب الأمیر ما لا یملک (از کیسة خلیفه می‌بخشد)

 5- و للناس فیما یعشقون مذاهب (سلیقه‌ها یکنواخت نیست)

 6- هل یصلح العطّار ما أفسد الدّهر (آب رفته به جوی باز نیاید) 

7- من یمدح العروس إلّا أهلها (هیچ کس نمی‌گوید ماست من ترش است) 

8- من کثر کلامه کثر ملامه (پرگو خطاگوست)

9- من قرع باباً و لجّ و لج (عاقبت جوینده یابنده است)

10- من طلب العلی سهر اللیالی (گنج خواهی در طلب رنجی ببر)

11- من طلب شیئاً وجدّ وجد (عاقبت جوینده یابنده بود)

12- من طلب أخاً بلا عیب بقی بلا أخ. (گل بی‌خار خداست یا کجاست)

13- من حفر بئراً لأخیه وقع فیها (چاه مکن بهر کسی اول خودت دوم کسی)

14- من جدّ وجد (عاقبت جوینده یابنده بود)

15- من صارع الحقّ صرعه (با آل علی هر که در افتاد بر افتاد)

16- المعیدی تسمع به خیر من أن تراه (آواز دهل شنیدن از دور خوش است)

17- المحنه إذا شاعت سهلت (مرگ به انبوه، جشن باشد)

18- لکلّ فرعون موسی (دست بالای دست بسیار است)

19- لکلّ مقام مقال (هر سخنی جایی و هر نکته مکانی دارد)

20- ماحکّ جلدک مثل ظفرک (کسی نخارد پشت من جز ناخن انگشت من)

21- ماهکذا تورد یا سعد الإبل (راهش این نیست) (این ره که تو می‌روی به ترکستان است)

22- الکلام یجرّ الکلام (حرف حرف می‌آورد)

23- کلم اللسان أنکی من کلم السنان (زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است)

24- کالمستجیر من الرّمضاء بالنّار (از چاله به چاه افتادن) (از بیم مار در دهان اژدها رفتن)

25- کلّ رأس به صداع (هر سری دردی دارد)

26- کلّ شاه تناط برجلیها (هر کس را در قبر خود می‌گذارند)

27- لا تؤخر عمل الیوم إلی غدٍ (کار امروز را به فردا میفکن)

28- لا یؤخذ المرء بذنب أخیه (گناه دیگری را بر تو نخواهند نوشت)

29- لکلّ جدید لذّه (نو که آمد به بازار کهنه شود دل آزار)

30- لکلّ صارم نبوه (انسان جایزالخطا است)

31- لا یلدغ المرء من جحر مرّتین (آدم یک بار پایش در چاله می‌رود)

32- علی نفسها جنت براقش (خودم کردم که لعنت بر خودم باد)

33- عند الشدائد تعرف الإخوان (دوست آن باشد که گیرد دست دوست در پریشان حالی و درماندگی)

34- غاب القطّ إلعب یا فار (حال میدان برایت خالی شده هر چه می‌خواهی بکن)

35- فعل المرء یدلّ علی أصله (از کوزه همان برود تراود که در اوست)

36- فوق کلّ ذی علم علیم (دست بالای دست بسیار است)

37- کالشمس فی رابعه النهار (مثل روز روشن)

38- کلام اللیل یمحوه النهار (کنایه بر کسی که به قول خود عمل نمی‌کند)

39- قاب قوسین أو أدنی (کنایه از بسیار نزدیک بودن)

40- الصبر مفتاح الفرج (گر صبر کنی زغوره حلوا سازی)

41- الطیور علی أشکالها تقع (کبوتر با کبوتر باز با باز کند همجنس با همجنس پرواز)

42- عاد بخفّی حنین ـ عاد صفر الیدین (دست خالی بازگشت ـ دست از پا درازتر برگشت)

43- عصفور فی الید خیر من عشره علی الشجره (سرکه نقد به زحلوای نسیه)

44- ربّ سکوت أبلغ من کلام (چه بسا سکوتی که از سخن گفتن شیواتر است)

45- السکوت أخو الرّضا (سکوت علامت رضاست)

46- سبق السیف العذل (دیگر کار از کار گذشت)

47- زاد الطّین بلّه (خواست ابرویش را درست کند زد چشمش را کور کرد)

48- رحم الله إمری‌ء عمل عملاً صالحاً فأتقنه (کار نیکو کردن از پر کردن است)

49- حبه حبه تصبح قبه (قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود)

50- الحسود لا یسود (حسود هرگز نیاسود)

51- الحقّ مرّ (حرف حق تلخ است)

52- خیر الأمور أوسطها (اندازه نگهدار که اندازه نکوست)

53- خیر البرّ عاجله (در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست)

54- خیر الناس من ینفع الناس (بهترین مردم کسی است که به مردم نفعی برساند)

55- خیر الکلام ما قلّ و دلّ (کم گوی و گزیده گوی چون درّ تا جهان زاندک شود پر)

56- خالف تعرف (مخالفت کن و مشهور شو)

57- أین الثری و أین الثریّا (این کجا و آن کجا) (تفاوت از زمین تا آسمان است)

58- بات یشوی القراح (آه ندارد که با ناله سودا کند)

59- بلغ السّکین العظم (کارد به استخوان رسید) (کاسة صبرش لبریز شد)

60- بیضه الیوم خیر من دجاجه الغد (سرکه نقد به زحلوای نسیه است)

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:38  توسط دبیر | 

آشنائی با :· اسم معرفه به الف ولام و علم

 

 

 

انواع الف ولام

· اسم علم وانواع آن

 

اسم معرفه به «ا ل » بر سه گونه است :

الف) حرف تعریف

 ب)حرف زائد

ج) اسم موصول

 

 

 الف -الف و لام تعریف:

 

  1- الف ولام عهد:

عهد حضوری :این «ا ل» بر اسمی که مقصود گوینده است وهنگام سخن گفتن حضور دارد وارد می شود .

مثل الیوم در آیه مبارکه { الیوم اُحلَ لکمُ الطیباتُ } امروز چیزهای پاکیزه برشما حلال شده است .

 

عهد ذهنی : این «ال» بر اسمی وارد می شود که مخاطب پیشینه ذهنی مشخصی از آن درذهن دارد مثل الکتاب در آیه مبارکه {ذالک َالکتابُ لاریبَ فیه ِهدًی للمتقینَ} که منظور قرآن است .

 

 عهد ذکری: این «ال» بر اسمی وارد می شود که آن اسم در قسمت قبلی جمله یک بار بصورت نکره ذکر شده و اکنون برای دومین بار از آن یاد می شود که با الف ولام می آید مثل الکتاب در جمله {اشتریتُ کتاباً،فقراتهُ ثم بعت ُالکتاب }

 

 

2- الف ولام جنس که براسم مفرد وارد می شود:

 

·استغراق : این نوع «ال» همه افراد جنس خود راشامل می شود به گونه ای که می توان بجای آن از کلمه کل استفاده نمود مثل الف ولام الانسان در{ان الانسان َلفی خسر*الا الذین امنو وعملواالصالحات }

 

·بیان حقیقت : این نوع «ال» حقیقت و ماهیت جنس را روشن می کند ولی همه افراد جنس خودرا دربر

نمی گیرد مثل الرجل و المره درعبارت « الرجلُ اصبرُ من المراه»

 

ب - الف و لام زائده:

 

 زائده لازمه : همچون «ال» درآغاز برخی از اسمهای موصول که اساساً جز با الف ولام استعمال نمی شوند مثل الذی و الذین

 

زائده غیرلازمه :همچون «ال» درآغازبرخی از اسمهای علم که گویای معنای واژگانی آنهاست و نقشی در معرفه بودن آنهاندارد مانند الحسن و الحسین

 

ج - الف و لام موصول :

 

 این الف و لام درواقع حرف نیست بلکه اسم موصول است که به معنای «الذی »و هم خانواده های آن به کار می رود و براسمهای فاعل و مفعول وارد می شود مانند «ال» در واژه المسلمین والمسلمات در آیه مبارک {ان المسلمین والمسلمات }که بدین معناست {ان الذین اسلموا واسلمنَ}  

 

 

اسم علم

علم اسمی است که بر شی ء یا فرد خاصی دلالت کند وبرخلاف اسم جنس که همه افراد جنس را دربرمی گیرد.

 

انواع اسم علم

 

مرکب آن است که مشتمل بر بیش از یک کلمه باشد مانند عبدالله

مرکب مزجی:به ترکیبی گفته می شود که بین کلمات آن رابطه اضافی واسنادی نباشدو کثرت استعمال آنها را کنارهم قرارداده باشد مثل بعلبک وبیت لحم

مرکب اسنادی :آن است که از مسند ومسند الیه تشکیل شده باشد. «تابطَ شرّا ً»

مرکب اضافی :آن است که ترکیبی از مضاف ومضافٌ الیه باشد «عبدالله » ، « امیرالمومنین »

 

 علم مفردآن است که یک کلمه باشد مانند علی

اسم : علمی است برای دلالت برنام فردیا شیء خاصی (که لقب وکنیه هم نباشد) مثل «علی ،عبدالله ،احمد»

کنیه : علمی است که با «اب ،امَ ،ابن ،بنت » شروع شده باشد مثل «ام الائمه ،ابن علی »

لقب: علمی است که برای مدح یا ذم بکاررود مثل «الزهرا؛الجاحظ»

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:35  توسط دبیر | 

معرفه به ندا واسم اشاره

 

 

هر اسمی‌که مورد خطاب قرار می‌گیرد منادا نام دارد، یکی از انواع منادای ‌معرفه اسمی است که در نحو عربی به‌ آن منادای ‌نکرۀ مقصوده گفته‌اند و ما در اینجا از آن به عنوان اسم ‌معرفه به ندا یاد کرده‌ایم.

 

معرفه به ند ا:

1ـ یا طَالِبُ !  اُکْتُبْ وَاجِبَاتِکَ الدِّراسِیَّةَ. 2ـ یا طالبةُ !  اُکْتُبِی واجباتِکِ الدِّراسیَّةَ. 3ـ یا طالبانِ ! اُکْتُبَا واجباتِکُما الدِّراسیَّةَ. 4ـ یا طالباتُ ! اُکْتُبْنَ واجباتِکُنَّ الدِّراسیَّةَ. 

 

اسمهایی که در نمونه‌های بالا مشخص شده‌اند منادای نکرۀ مقصوده نامیده می‌شوند. این‌گونه مخاطب ها که مستقیماً مورد خطاب قرار گرفته‌اند و مانند عَلَم، ذو اللّام (اسم دارای الف و لام‌) و مضاف نیستند و در عین حال کاملاً مشخص و معیّن هستند.  

 

قاعده معرفه به ند ا :

 

منادای نکرۀ مقصوده اسم نامعیّنی است که با آمدن حرف ندا در ابتدای آن بر شخص یا شیء معیّنی دلالت می‌کند. به عبارت دیگر منادای نکرۀ مقصوده اسم غیر علم، غیر محلّی به «ال»، غیر مضاف است که چون مستقیماً مخاطب قرار گرفته و کاملاً مشخص و معیّن است یکی از انواع معرفه به شمار می‌آید؛ مانند واژه‌های‌ «أستاذ» و «أخت» در عبارات «یا أستاذُ» و «یا اُخْتُ».

 

 

قاعده اسم اشاره

 

1ـ اسم اشاره اسمی است که برای اشاره به انسان، حیوان یا شیء معینی به کار می‌رود؛ مانند: «هَذا، ذَلِکَ، هَذِهِ و تِلکَ».

 

2ـ اسمهای اشاره به دو دسته تقسیم می‌شوند:

الف) اسمهای اشارۀ مشترک میان مکان و غیر آن؛

 ب) اسمهای اشارۀ مختص به مکان. 

 

3ـ اسم اشاره در جنس، یعنی تذکیر و تأنیث و در عدد، یعنی افراد، تثنیه و جمع، با مشارٌ إلیه مطابقت می‌کند؛ مانند: «هَذَا قَلَمٌ، هَذِهِ مِنْضَدَةٌ و هَؤُلاءِ رِجَالٌ».

 

4ـ اسم اشاره، اعم از مکانی و غیر مکانی، به سه نوع «نزدیک، متوسط و دور» تقسیم می‌شود؛ مانند: «هَذَا، ذَاکَ و ذَلِکَ؛ هُنا، هُناکَ و هُنالِکَ».

 

5ـ های تنبیه حرفی است که برای آگاه ساختن مخاطب و متوجه کردن او به مشارٌ إلیه می‌تواند به اول اسمهای اشارۀ نزدیک یا متوسط افزوده شود؛ مانند: «ها» در «هَذَا».

 

6ـ کاف خطاب حرفی است که به اسمهای اشاره افزوده می‌شود و در جنس و عدد با مخاطب مطابقت می‌کند، نه مشارٌ إلیه؛ مانند: «کَ» و «کِ» در عبارات «ذَلِکَ قَلَمٌ یا عَلِیُّ» و «ذَلِکِ قَلَمٌ یا فاطِمَةُ».

 

7ـ لام بُعد لام مکسوری است که می‌تواند پیش از «کاف خطاب» به اسمهای اشارۀ «أولاءِ» و «هُنا» افزوده شود؛ مانند: «لِـ» در اسمهای‌ اشارۀ «أولالِکَ» و «هُنالِکَ».

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:31  توسط دبیر | 

معرفه و نکره

معرفه(شناخته )اسمهائی است که برای شنونده یا مخاطب آشناست و دیگر درباره آنها سئوال نمیکنددرواقع معرفه :اسمی است که برشی ء ، حیوان یا انسان معین وشناخته شده ای دلالت میکند .

 

اما نکره (ناشناخته )اسمهائی است که برای شنوده یا مخا طب ناآشناست و ذهن سئوال درذهنش نقش میبندد که چه کسی ؟ یا چه چیزی ؟

ودرواقع نکره :اسمی است که برشی ء ،حیوان یا انسان نامعینی دلالت میکند.

 

علامت معرفه ونکره  

 

درفارسی معرفه علامت ندارد اما نکره با لفظ (یک ) دراول آن و حرف (ی) در آخر آن شناخته میشود  « یک کتاب خریدم » «مدادی خریدم »

 

علامت معرفه ونکره درعربی

 

اسمهای معرفه درعربی عبارت اند از: 1-اسم دارای الف  ولام 2-عَلَم 3- اسم مضاف به معرفه 4- اسم اشاره 5-اسم موصول 6-ضمیر 7- معرفه به ندا

 

معارف شش (البته دراین درس هفتا است ) بود             مضمر اضافه ، عَلَم ، ذولام، موصولٌ واضافه

 

 

 

      بادو روش زیر میتوان اسم نکره را معرفه کرد :

·       الف : اضافه نمودن «الف و لام » به ابتدای اسم نکره و حذف تنوین از آخر آن .

·       ب: اضافه کردن اسم نکره به اسم معرفه که بازهم تنوین آخرآن حذف می شود.

 

        قلمٌ    قلمی    یا     قلمُ صدیقی

نکره محضه (تامه) به اسم نکره ای گفته می شود که شامل تمام افراداز  جنس خود است . مثل رجلٌ

نکره غیرمحضه (ناقصه /مخصصه) نکره ای که  برخی از افراد از جنس خودرا شامل  می شود .

 

 تبدیل نکره محضه به غیر محضه : با اضافه کردن صفت به نکره محضه ویا اضافه کردن نکره ای دیگر برآن به نکره غیر محضه  تبدیل می شود .

 

*نکته: اسم نکره معمولا بریک فرد از افراد جنس خود دلالت می کند مگر اینکه قبل از آن از «نفی ،نهی ،استفهام ،یا شرط »استفاده شود که دراین صورت تمام افراد جنس خود را شامل می شود .

 

مثل ما رایتُ رَجلاً .            هیچ مردی را ندیدم .

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:14  توسط دبیر | 

کلمات معرب و  مبنى

 

 

 

معرب، کلمه‏اى است که داراى اعراب است. اعراب، رفع‏، نصب، جرّ یا جزم است که در حرفِ آخرِ کلمه به وسیله عامل به وجود مى‏آید؛ مثلاً در «جاءَ زَیْدٌ» کلمه «زَیْدٌ» معرب و تنوین آن اعراب و «دالِ» زیدٌ محلّ اعراب و کلمه «جاءَ» عامل است. عامل، سببِ وجودِ حرکت در حرفِ آخرِ کلمه بعد از خود مى‏شود. حرکت، مثل تنوینِ «زَیْدٌ». با تغییرِ عامل، اعراب نیز تغییر مى‏کند، چنان که اگر در جاى «جائَنى‏» فعلِ «رَأَیْتُ» بیاید، «زَیْداً» منصوب و اگر عامل جرّ بیاید مثل باءِ جارّه با فعل مَرَرْتُ، «زَیْدٍ» مجرور مى‏شود و «مَرَرْتُ بِزَیْدٍ» مى‏گویند.

 

مبنى، کلمه‏اى است که داراى بناء است. بناء؛ یعنى قرار و ثباتِ آخرِ کلمه و منظور این است که حرف آخر کلمه با تغییرِ عامل، تغییر نمى‏کند، مثل کلمه «اَمْسِ» که مبنى بر کسره است و با تغییرِ عامل، کسره آن به حرکت دیگرى تغییر نمى‏کند. چنان که قبلاً دانستیم کلمه، سه قسم است: اسم، فعل و حرف. تمام حروف و بعضى از افعال مبنى‏اند. ولى اصلِ اوّلى در اسم‏ها، معرب بودن است تا به وسیله اقسامِ اعراب، حالاتِ کلمه مثل فاعل، مفعول و مضافٌ الیه شناخته شود؛ ولى در عین حال بعضى از اسم‏ها مبنى‏اند. علّت را بعضى از نحویّین در شباهت داشتن این گروه از اسم‏ها به حروف دانسته‏اند و انواع شباهت‏هاى وضعیّه، معنویّه، استعمالیّه، افتقاریّه و اهمالیّه را عنوان کرده‏اند؛ ولى این علل، تصنّعى‏ و بى‏اساس است. و حق این است که علّتِ مبنى بودن یک کلمه، استعمال عرب است. بنابراین باید کلماتى که در زبان عرب مبنى استعمال شده شناسایى شوند تا غیر آن‏ها را معرب بدانیم و ما به ترتیب، اسم‏هاى مبنى و افعالِ مبنى را نام مى‏بریم.

 

اسم ‏ها ى مبنى:

 

1  - ضمایر: چه منفصل، مثل «نَحْنُ» یا متّصلِ یک حرفى، مثل «تُ» در «ضَرَبْتُ» یا «تِ» در «ضَرَبْتِ» یا «تَ» در «ضَرَبْتَ» یا دو حرفى، مثل «نا» در «ضَرَبْنا».

2  و  3  - اسماء شرط و اسماء استفهام: «اَیْنَ، مَتى‏ و اَىُّ و...» مشروط به آن که به مفرد اضافه نشوند، زیرا اگر مثل «اَىُّ» در «بَاَىِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ» به مفرد اضافه شود معرب است.

اسمِ شرط، مثل «اَیْنَ تَجْلِسْ اَجْلِسْ» و استفهام، مثل «فَاَیْنَ تَذْهَبُونَ».

 

4  - اسم اشاره غیرتثنیه: مثل «هذَا رَبّى‏‏»و در صورتى که تثنیه باشد، مثل «هذَانِ خَصْمانِ» به قول صحیح معرب است و به همین جهت در حالتِ نصبى و جرّى «هذَیْنِ» گفته شده.

 

5  - اسم موصولِ غیرتثنیه: مثل «رَبِّىَ الَّذى‏ یُحْیى‏ وَ یُمیتُ»و اگر تثنیه باشد معرب است‏، مثل «رَبَّنا اَرِنَا الَّذَیْنِ اَضَلاّنا».

 

6  - هر کلمه‏اى که به جمله مابعدش نیازمند است و بدون آن معنا نمى‏دهد، مثل «اِذا»، «اِذْ»، «حَیْثُ» و «لَمّا» که واجبُ الاضافه به جمله هستند.

 

7  - اسماء افعال: اسم‏هایى که در معنا، عمل و زمان از فعل نیابت مى‏کنند، مثل «هَیْهاتَ، اُفٍ‏ و آمینَ» اسماء افعال نامیده شده‏اند.

 

8-  اسماء مرکبّه:مثل «اَحَدَ عَشَرَ» تا «تِسْعَةَ عَشَرَ» جز «اِثْنى‏ عَشَرَ» و «اِثْنَتى‏ عَشَرَ»هر دو جزء آنها مبنى است. بناى جزء اول به خاطر واقع شدن حرفِ آخر آن در وسط کلمه که محلّ اعراب نیست و بناى جزء دوم به خاطر در برداشتن واو.

 

9  - اسم لاء نفى جنس: در صورتى که مفرد باشد، مثل «لاتَثْریبَ عَلَیْکُمْ اَلْیَوْمَ».

 

10  - منادا: مشروط به آن که مفردِ معرفه یا نکره مقصوده باشد، مثل «یا مَرْیَمُ اَنّى‏ لَکِ هذَا». که «مَرْیَمُ» مناداى مفردِ معرفه است و مثلِ «یا جِبالُ اَوِّبى‏ مَعَهُ» که «جِبالُ» مناداى نکره مقصوده است.

 

11  - اسماء اصوات‏ و کنایات: مثل «کَمْ، کَاَیِّنْ و کَذا» و «کَیْتْ» و «ذَیْتْ».

12  - کلماتى هم چون «اِذْ، اَمْسِ، مُذْ، مُنْذُ، قَطُّ، عَوْضُ، اَلانَ، اَیّانَ، کَیْفَ، لَدُنْ، هُنا، ثَمَّ، اَنّى». و جهات شش گانه که عبارت‏اند از: «فوق، تحت، یمین، شمال، خلف و قُدّام» و هر کلمه‏اى که به معناى آن‏ها است، مثل «قَبْلُ، بَعْدُ، اَوَّلُ، وَراءُ، دُونَ، اَعْلى، اَسْفَلْ، اَمامَ، غَیْرُ، حَسْبُ و عَلُ» جهاتِ ستّ در یک حالت مبنى و در سه حالت معرب‏اند.

 

 

تذ کر :

اگر اسمِ مبنى، عَلَمْ شود اعراب و تنوین مى‏پذیرد؛ مثلاً اگر نام شخصى «اَمْسِ» گردد گفته مى‏شود «جائَنى‏ اَمْسٌ» و «رَأَیْتُ اَمْساً» و «مَرَرْتُ بِاَمْسٍ».

 

 

فعل‏هاى مبنى :

فعل‏هاى ماضى و امر همیشه مبنى‏اند. فعل مضارع نیز در بعضى از حالات مبنى است.

 

فعل ماضى داراى سه حالت است:

 

الف: مبنى بر فتح، در مفردِ غایبِ مذکّر و مؤنّث. فتحه در فعل‏هاى صحیح ظاهر است، مثل «ضَرَبَ، ضَرَبَتْ» - «کاتَبَ، کاتَبَتْ» و در فعل‏هاى ناقص (معتل الّلام) فتحه مقدّر است‏، مثل «دَعى‏، دَعَتْ» - «اِسْتَدْعى‏، اِسْتَدْعَتْ».

 

ب: مبنى بر سکونِ حرف آخر در مخاطب، مخاطبه، متکلّم وحده، مع الغیر و جمع مؤنّثِ غایب، مثل «اَکَلْتَ، اَکَلْتِ، اَکَلْتُ، اَکَلْنا و اَکَلْنَ».

 

ج: مبنى بر ضمِّ حرف آخر اگر به واوِ جمع وصل شود، مثل «اَکَلُوا».

 

 

 

فعل امر داراى چهار حالت است:

 

الف: مبنى بر سکون، اگر به نونِ جمع مؤنث متّصل شود، مثل «اِضْرِبْنَ» و «لِیَضْرِبْنَ» یا حرفِ آخرش صحیح باشد و حرفى به آن متّصل نشود، مثل «لِیَضْرِبْ، لِتَضْرِبْ، اِضْرِبْ، لِاَضْرِبْ، لِنَضْرِبْ».

 

ب: مبنى بر حذفِ آخر، اگر معتل الّلام باشد و آخرش به چیزى متّصل نشود، مثل «لِیَدْعُ، لِیَرْمِ و لِیَسْعَ» - «اُدْعُ، اِرْمِ و اِسْعَ» به ترتیب مثالِ ناقص واوى، یایى و الفى است، زیرا در اصل «یَدْعُو»، «یَرْمى‏» و «یَسْعى‏» بوده است.

 

ج: مبنى بر حذفِ نون، اگر به الفِ تثنیه یا واوِ جمع یا یاءِ مخاطبه متّصل شود، مثل «اِضْرِبا، اِضْرِبُوا و اِضْرِبى‏»؛ زیرا در اصل «تَضْرِبانِ، تَضْرِبُونَ و تَضْرِبینَ» بوده.

 

د: مبنى بر فتح، اگر نونِ تأکید ثقیله یا خفیفه به آن متّصل شود به ترتیب، مثل «اِضْرِبَنَّ» و «اِضْرِبَنْ».

 

 

 

فعل مضارع داراى دو حالت است:

 

الف: مُعْرَبْ، مشروط به آن که نون تأکیدِ ثقیله و خفیفه یا نونِ جمع مؤنّث به آن متّصل نگردد، مثل «یَکْتُبُ» که مرفوع و «لَنْ یَکْتُبَ» که منصوب و «لَمْ یَکْتُبْ» که مجزوم است.

 

ب: مبنى بر فتح یا سکونِ اوّل در صورتى است که نونِ تأکید به آن متّصل شود، مثل «یَضْرِبَنَّ» و دوّم در صورتى است که نونِ جمع مؤنّث به آن متّصل گردد، مثل «یَضْرِبْنَ» و «تَضْرِبْنَ» و اگر بینِ نون تأکید و فعل، حرفى لفظاً یا تقدیراً فاصله شود، معرب است. لفظاً، مثل الف در «تَضْرِبانِّ» و تقدیراً، مثل یاء در مثال «تَضْرِبِنَّ» یا واو در مثال «تَضْرِبُنَّ»

اسم‏هاى معرب: منصرف و غیرمنصرف

 

اسم معرب دو قسم است:

 

الف: منصرف‏ یا اَمکن : آن اسمى است که تمامِ حرکات و تنوین را مى‏پذیرد.

ب: غیرمنصرف یا متمکّن: آن اسمى است که غیر از جرّ و تنوین سایر حرکات را مى‏پذیرد.

 

 

حرکات اعرابى و بنایى

 

 

منظور از حرکاتِ اعرابى حرکاتى است که به اسمِ معرب داده مى‏شود و آن‏ها چهار حرکت به نام‏هاى رفع، نصب، جرّ و جزم است. جرّ، مختصّ به اسم است، مثل «بِزَیْدٍ» و جزم، مختصّ به فعل، مثل «لَمْ یَضْرِبْ» ولى رفع و نصب در فعل و اسم جارى است. رفع، مثل «زَیْدٌ یَقُومُ»که «زَیْدٌ» اسم است و مرفوع و «یَقُومُ» فعل است و مرفوع.

 

و نصب، مثل «اِنَّ زَیْداً لَنْ یَقُومَ» که «زَیْداً» اسم است و منصوب و «یَقُومَ» فعل است و منصوب به «لَنْ».

 

و مراد از حرکات بنایى حرکاتى است که بر اسم مبنى وارد مى‏شود و آن‏ها نیز چهار حرکت به نام‏هاى ضمّ، کسر، فتح و سکون است. کسره و ضمّه مخصوص اسم و حرف است و بر فعل داخل نمى‏شود. کسره، مثل «اَمْسِ» و «جَیْرِ»و ضمّه، مثل «حَیْثُ» و «مُنْذُ».

 

ولى فتحه و سکون در اسم و فعل و حرف وجود دارد. فتحه، مثل «اَیْنَ، قامَ، اِنَّ» سکون، مثل «کَمْ، اِضْرِبْ، اَجَلْ».

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:11  توسط دبیر | 

صحیح و معتل، اقسام فعل صحیح، قواعد ادغام

 

 

فعل با توجه به نوع حروف ریشه آن به دو قسم تقسیم می شود: صحیح و معتل.

 

* فعل صحیح فعلی است که در ریشه آن حرف عله وجود نداشته باشد.

* فعل معتل فعلی است که در ریشه آن حرف عله وجود داشته باشد.

 

حروف عله عبارتند از: الف ،  واو ،  یاء

 

توجه: در ریشه فعل معتل یکی از دو حرف عله (واو) و یا (یاء) می آید و الف را نمی توان در ریشه فعل یافت چون در واقع (الف) مقلوب یکی از آن دو حرف می باشد.

 

فعل صحیح خود سه قسم است: مهموز، مضاعف، سالم .

 

 الف ) مهموز: فعلی است که یکی از حروف اصلی آن همزه می باشد.

 

 اقسام مهموز:

مهموز الفاء: فعلی است که فاء الفعل آن همزه باشد. مانند: أمَرَ أکَلَ.

مهموز العین: فعلی است که عین الفعل آن همزه باشد. مانند: سألَ کَئِبَ.

مهموز اللام: فعلی است که لام الفعل آن همزه باشد. مانند: قَرأ بَدَأ .

 

 

اعلال همزه:

1- همزه ساکن: هرگاه همزه ساکن پس از همزه متحرک قرار گیرد، سه حالت رخ می دهد:

الف) بعد از همزه مضموم، قلب به واو می شود: أتَیَ ¬ (صیغه1 ماضی مجهول باب افعال): اُءْتِی اُوتی.

ب) بعد از همزه مفتوح، قلب به الف می شود: أمَنَ ¬ (صیغه1 ماضی باب افعال): أءْمَنَ آمَنَ.

ج) بعد از همزه مکسور قلب به یاء می شود: أمَنَ ¬ (بر وزن اِفعال): إءْمان إیمان.

 

2- همزه مفتوح بعد از همزه مضموم ومفتوح به واو تبدیل می شود. مانند: أویدِم که مصغّر آدم است و أوادِم که جمع آدم است.

 

3- همزه فعل مهموز الفاء در باب افتعال به تاء تبدیل می شود. مانند: أخَذَ ¬ (صیغه1 ماضی باب افتعال):

 إءْتَخَذَ إتَّخَذَ.

 

4- از افعالی نظیر أکَلَ، أخَذَ، أمَرَ، و ... همزه اصلی در صیغه امر بخاطر کثرت استعمال حذف می شود مانند: کُلْ، خُذْ، مُرْ به جای: أُوْکُلْ، أُوْخُذْ، أُوْمُرْ.

 

5- همزه در آخر کلمه بعد از (واو) و (یاء) ساکن، بهتر است به (واو) و (یاء) تبدیل شده سپس ادغام صورت گیرد مانند: وضوءٌ وضوٌّ / نبیءٌ نبیٌّ

 

(البته در کلماتی چون سُوْء، شَىْء بهتر است همزه به صورت خود باقی بماند).

 

6- در مضارع فعل رَأیَ همزه برای تخفیف حتماً باید حذف شود مانند: رأیَ یَرْأیُ یَری.

 

 

شیوه نگارش همزه :

1- در ابتدای کلمه، همزه به صورت الف نوشته می شود. مانند: أکلَ، أخذَ.

 

2- همزه ساکن در وسط کلمه متناسب با حرکت ماقبل نوشته می شود. (یعنی اگر ماقبل آن مضموم باشد، روی واو و اگر ما قبل آن مفتوح باشد، روی الف و اگر ما قبل آن مکسور باشد، روی یاء می نشیند) مانند: مُؤْمِن ، رَأس ،  ذِئْب.

3- همزه متحرک که در وسط قرار گرفته و ما قبل آن هم متحرک است بصورت حرکت خود نوشته می شود. مانند: سَأَل ،  سئیم  ،  لَؤُم.

 

4- همزه در آخر کلمه و بعد از حرف ساکن بصورت همزه تنها (ء) نوشته می شود. مانند: شَیْء، جُزْء اما پس از حرف متحرک، به شکل حرکت ما قبلش نوشته می شود مانند: قَرَأَ ،  صَدِئ ،  جَرُؤَ.

 

5-شیوه نگارش همزه در آخر کلمه بعد از الحاق تاء تأنیث:

الف) اگر قبل از همزه، حرف صحیح و ساکن باشد بصورت الف نوشته می شود مانند: نَشْأة.

ب) اگر قبل از همزه، متحرک باشد متجانس حرکت ماقبلش نوشته می شود مانند: فِئَة، لُؤْلُؤة.

ج) اگر قبل از همزه، حرف عله باشد، متجانس با آن حروف نوشته می شود: هَیئة، خَطیئة، قَراءة.

 

نکته: همزه دو گونه است: وصل و قطع.

 

* همزه وصل آن است که در ابتدای کلام تلفظ می شود ولی در وسط کلام تلفظ نمی شود (نوشته می شود اما خوانده نمی شود) مانند: یا تلمیذُ اجْلِسْ.

* همزه قطع آن است که در تمامی موارد تلفظ می شود. مانند: یا تلمیذُ أکْرِمْ صدیقَک. 

 

 

نکات:

*همزه همه اسمها به جز ( اسم، ابن، ابنة، اثنان، اثنتان، امرأة، أیْمُن، أیْمُ، ) همزه قطع می باشند.

* همزه فعل ثلاثی و رباعی قطعند و بقیه وصل هستند.

* همزه فعل مضارع قطع است.

* همزه فعل امر مخاطب، وصل است (به جز امر باب اِفعال که قطع است).

* همزه تمامی حروف بجز الف ولام قطع است.

 

 

 

2- فعل مضا عف: فعلی است که دو حرف از حروف اصلی آن مانند هم (متجانس) باشند. مانند: مَدَدَ، مرَرَ

 

اقسام فعل مضا عف:

الف) فعل مضاعف ثلاثی: فعلی است که عین الفعل و لام الفعل آن هم جنس باشد مانند: شَدَدَ.

ب) فعل مضاعف رباعی: فعلی است که فاء الفعل با لام الفعل اول و عین الفعل با لام الفعل دوم متجانس باشند. مانند: زَلْزَلَ .

 

شرایط اد غام فعل مضا عف:

الف) بهم متصل بودن دو حرف متجانس.

ب) ساکن بودن اولی و متحرک بودن دومی: مَدْدَ ¬ مَدَّ.

 

 

قواعد اد غام:

 

قواعد ادغام سه حالت دارد:

الف- در مواردی باید ادغام کرد (وجوب)

ب-  در مواردی نباید ادغام کرد (امتناع)

ج- در مواردی می توان ادغام کرد (جواز).

 

الف) موارد وجوب اد غام:

1- ساکن بودن حرف اول متجانس و متحرک بودن حرف دوم. مانند: المُعلْلِم ¬ المعلّم

2- متحرک بودن هر دو حرف متجانس مشروط بر اینکه اولاً در یک کلمه باشند و ثانیاً اولی جایز التسکین باشد. مانند: مَرَرَ مَرْرَ مَرَّ.

 

ب) موارد امتناع اد غام:

1- زمانیکه حرف اول متحرک و حرکت آن لازم باشد. مانند: دَدَن.

2- وقتی که فعل مضاعف به ضمیر رفع متصل شود. مانند: مَرَرْتُ.

3- در افعال تعجب با لفظ امر (برای رفع اشتباه از امر صحیح) مانند: أعْزِزْ بِعلیّ.

4- زمانی که حرف ثالثی به اولین حرف متجانس اضافه و در آن ادغام شود مانند: مُهَلِّل.

5- در صورتیکه به اصل ثلاثی به خاطر الحاق به رباعی حرفی اضافه شود. مانند: جَلْبَبَ.

6- درکلمات سماعی مانند: قَطَطَ، ذَبَب.

 

 

ج) موارد جواز اد غام:

در صیغه های 1 ، 4 ، 7 ، 13و14 مضارع مجزوم و امر، بشرط اینکه حرف اول مدغم فیه نباشد مانند: لَمْ یَمْدُدْ لم یَمُدَّ / اُمْدُدْ مُدَّ.

 

 

 

نکات:

* در پنج صیغه اول فعل ماضی، ادغام واجب است و در بقیه صیغه ها ادغام ممتنع می باشد.

* در 2 صیغه 6و12 فعل مضارع، ادغام ممتنع و در بقیه واجب است.

* در صیغه های 1 ، 4 ، 7 ، 13و14 فعل امر، ادغام جایز است و در صیغه های 6و12 ممتنع و در بقیه صیغه ها واجب است.

* افعال مضاعفی که مضارع آنها بر وزن (یَفْعُلُ) است، امر، نهی و جحد آنها را به سه صورت می توان خواند.

مانند: مُدَّ یمُدُّ  مُدَّ یا مُدِّ یا مُدُّ

* اگر مضارع فعل مضاعف بر وزن (یَفْعَلُ) باشد، امر، نهی و جحد آنرا فقط به دو صورت مفتوح و مکسور باید خواند: فَرَّ یَفِرُّ فِرِّ یا فِرَّ.

 

3- فعل سالم: فعلی است که در حروف اصلی آن، همزه یا دو حرف هم جنس و حرف عله نباشد. مانند: دخلَ، ذهبَ، جلسَ ...

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:9  توسط دبیر | 

أیقاظ - رقود

هدوء ضوضاء

ابتاع(اشتری) باع

ثمین رخیص

أمات أحیا

حـرب صُـلح ( سلام )

ثقیل خفـیـف

ذِهاباً إیاباً

لَـنا  - علیـنِا

حیا - ممات

احرار عـبید

کَـسلان نـَشیط

عجز - مقدر

تقاطع تواصُل

اولاً اخیراً

مُتواضع مُتکبِّر

نهار لیـل

الـجِدّ - خُمول

مـُرّ حُلـو

مُـکبِّر مُتأخِّر

عقـل هوَی

تقدُّم   انحطاط

نافـعـ - ضـارَّ

قَبِلَ(وافق)- - رَفَضَ

کرامـ - هوان

کفر ایمان

سَـلَف خَـلَف

حُرّ عَبد

جَـبـان شجاع

ظاهر باطن

رُقیّ - تخلُّف

سَوداء بیضاء

یـأس أمـل

عز - ذلَّـ

أبـدَی أخـفی

عَدل جور (ظُلم )

انتصار   هزیمـ

عُلیا سُفـلی

الطاعـ - المعصیـ

عداو - صَداقـ

فَـوز -  فَـشَل

فَرَح حُزن

الشوک الوَرد

قـدیم- حدیث

ضـاق إتَّسَعَ

تبذیر بُـخل

استغنی إفـتقَرَ

شِـمال یمیـن

شـباب- شَیـب

تدنَّسَ تزکّی

احسان إسـاء

الحرکـ - السُِکون

نـِعـمَ بـئـسَ

حارّ بارد

یقظـ - نَوم

أفضل أزکی

العـام الماضی-العام الآتی

حَرّ بَـرد

رِبح خُسران

رجاء یأس

تـبکی تضـحَکُ

زکیّ رَجـس

عُـسر یُـسر

الباقیـ - الفانیـ

یصعَدُ یهبطُ( ینزلُ )

داء دواء

أمـام وراء

الموت - الحَیّ

أُخرَی(آخر) دنیا

صـعب سَهل( یسیر )

حلاو - مـرا ر

 

جنَّـ  (جِنَّ )   إنس

قـصـیر - طویل

نور ظَـلام

 

مهمترین کلمات متضاد کتاب درسی عربی متوسطه

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:2  توسط دبیر | 

جمع های مکسر کتاب عربی متوسطه

جمع - مفرد

جمع - مفرد

جمع - مفرد

جمع - مفرد

أولیاء ولیّ

أیدی(أیادی)- یَد

سُبُل - سبیل

جُمُوع جمع

آلاف ألف

بِحار -  بَحر

سُطُور - سطر

قضایا قضیـﺔ

صِغار - صغیر

لیالی لیل (لیلـﺔ)

أزمان زَمَن

قِصَص قصـ

آباء أب

رُفقاء رفیق

أعزّاء(أعزَّﺓ) عزیز

أذلّاء ذلیل

أهوال هول

عِباد عَبد

شباب شاب

أخطار خطر

خلایا خلیَّـﺔ

زُهاد زاهد

ذُکور ذَکَر

جراثیم جرثومـ

جوانب جانب

عُصور عصر

أعاظم أعظم

بُلدان بَلَد

آداب أدب

أنوار نور

إخوان أخ

أحیان حین

مَواضع موضع

مَقابر - مقبرﺓ

أهواء هوَی

رُکّاب راکب

معاصی معصیـﺔ

أعمار عمر

أئمـ - إمام

شُعوب شَعب

إناث أُنثی

مصاحف - مِصحف

أحرار حُرّ

غُزا - غازی

قِیَم قیمـ

أوزان وزن

نیران نار

طُغا - طاغی

عُملاء عمیل(مزدور)

أسئلـ - سؤال

زُوّار زائر

قبائل قبیلـ

أغلال غِلّ

طُرُق طریق

آلام ألَم

الأجیال جیل

مضامین -  مضمون

وصایا وصیـ

أجواء جَوء

دراهِم درهم

کلاب کَلب

حِکَم حکمـ

أنعَم نعمـ

یتامَی یتیم

نفائس نفیس

مِلَل مِلَّـ

بُذور بذر

عُقول عقل

ذخائر - ذخیر

کِبار کبیر

فراعنـ - فرعون

جَبابر - جَبّار

بلایا بَلیّـ

جُمَل جملـ

أموات(مُوتی)-مَیِّت

حُجّاج حاجّ

أسماک سَمَک

أسحار سحر

ضُیوف ضَیف

جِیران جار

فِئران فأر

شُجعان شجاع

غُرَباء غریب

فُرَص فرصـ

سُهُول سَهل

اُسُود أسد

مَکارم مَکرمـ

إبَر - إبر

خصائص- خصوصیـ

جُذوع جذع

ذُنوب ذَنب

دُعا - داعی

خصائص خاصیّـ

أغصان غُصن

وُجوه وجه

ساد - سید

جمع - مفرد

جمع - مفرد

جمع - مفرد

جمع - مفرد

زُملاء زمیل

حَوائج حاجـ

تعابیر - تعبیر

عِدی - عَدو

عَطشی عطشان

مَرضَی مریض

أبریاء بَریء

تحالیل تحلیل

جَوعی جَوعان

اسالیب اسلوب

أجلَّـ - جلیل

توابیت تابوت

أواصر - آصر

ودائع ودیعـ

أخیار خیر

شؤون شأن

فواصل فاصله

قِلاع قلعـ

أرزاء رزء(مصیبت)

وشا - واشی

آلاء اِلی

غُرف غرفـ

أضعا ف ضِعف

صُحُف صحیفـ

مشایخ شیخ

أرزاق رِزق

أنغام نَغم

مواضیع موضوع

لِئام لئیم

سوابغ سابغـ

أنواء نَوء

مواضع موضع

مُلوک مَلِک

عصافیر عصفور

بشائر - بشار

اُلوف ألف( هزار )

عواصع عاصفـ

أبخر - بخار

بصائر - بصیر

عبید - عَبد

عُرا - عریان

متاعب متعبـ

حُوَّم حائم(پروازکنان)

سُحُب سحابـ

عزائم عزیمـ

معاجم معجم

خصائص خصیصـ

سواقی ساقیـ

عِظام عظیم(بزرگ)

معالم مَعلَم

خطایا خطیئـ

نقود نقد

عِظام عَظم(استخوان)

جِدران جدار

ذباب ذبابـ

رِمال رَمل

فُحُول-فَحل(بزرگ،برجسته)

حُصون حِصن

ذوی ذو

حروب حرب

قُضبان-قضیب

حُفا - حافی

رُبوع ربع

ثُلوج ثلج

میاه ماء

نوافل نافلـ

خُضار - خُضر

مَصانع - مَصنَع

منائر - منار

نوافذ - نافذ

أدویـ - دواء

فِتَن فتنـ

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 14:58  توسط دبیر | 

 

 

 بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

 

جزوه کار درس عربی

سال اول متوسطه

 

ثریا چشم پوشان

سال 86

 

 

 

تعلَّموا العربیـﺔ فإنـَّها کلامُ الله یُکلِّمُ بِهِ خَلقِهِ.

 

 

 

 

 

 

 

درس (1):یادآوری

                              ***********************************

1-بااستفاده از حروف اصلی،برای ضمایرزیرفعل مضارع مناسب بنویسید.

الف: هی ..........(ذه ب)            ب:أنتُنَّ ............ (ک ت ب)               ج:أنا .............(ج ل س)                             د:هم ..............(خ رج)              و:أنتم...............(رج ع)                    ه:أنتِ..............(ک ت ب)

2-برای هریک ازضمایرفعل ماضی مناسب بنویسید.

الف:نحن...........(ج ل س)            ب:أنتما.............. (خ ر ج)             ج:هما.................(ک ت ب،مؤنث)

د:هن................(ذه ب)              و:هی..................(ج ل س)             ه:أنا.................(ک ت ب)

3-مواردخواسته شده رابنویسید.

الف:تَکتُبینَ(امر)................            ب:تَذهَبُونَ(نهی)..................             ج:تَذهَبانِ(نفی)........................

د:تَکتُبنَ(امر).....................            و:تَذهَبُ(نهی)......................             ه:تَذهَبُ(نفی).........................   

4-ابتدامشخص کنیدجمله،اسمیه است یا فعلیه؟سپس نقش کلمات مشخص شده رابنویسیدوحرکت گذاری کنید.

الف:الله رحیمٌ.           ب:هذا تفاح.            ج:نذهبُ معاًإلی المدرسه.          د:رأیتُ المعلم فی الشارع.

و:حَصَدَ الفلاح المحصولَ.             ه:جاءَ معلم التاریخِ.               ی:فَتَحَ المعلم باب الصَّفِّ.

5-مشخص کنیدکدامیک ازکلمات زیرمفرد،مثنی وجمع هستند.

أقلام ، مؤمنات ،تلمیذه ، صالحانِ ،صادقینَ ، کُتُب ، مسلمینِ ،  کاتبونَ .

6-جدول راکامل کنید.

            کلمه

               وزن

         حروف اصلی

       بروزن مفعول

           إستِماع

             افتعال

 

 

          مُحاکَمَه

 

 

 

 

            فاعِل

          ن ص ر

 

 

           مَفعَلَه

          ک ت ب

 

          إنتِظار

 

 

 

 

       

درس (2):ثلاثی مزید(1)

                       **************************************

1-افعال زیررابه باب موردنظربرده وماضی ،مضارع،مصدروامرآن رابنویسید.

الف:حَضَرَ  ، جَلَسَ ، رَجَعَ ، رَشَدَ (افعال)

ب:نَزَلَ ، خَرِبَ ، دَرَسَ ، سَبَحَ  (تفعیل)

ج:قَتَلَ ، قَبِلَ ، کَتَبَ ، عَمِلَ (مفاعله)

2-باب افعال زیررامشخص کنید.

أَسلَمتُ ، شاهَدتِ ، تُساعِدُ ، یُمکِنُ ، تُصَدِّقُ  ، کَلَّمتُ ، سافَرَ ، یُفَتِّشُ

3-باتوجه به ضمایر،فعل مناسب بنویسید.

الف:هما............(دَبَّرَ)              ب:هم...............(یُخالِفُ)              ج:أنتم................(یُقَسِّمُ)

د:أنتِ..............(یُعلِمُ)             و:أنتُنَّ..............(یُخرِجُ-امر)          ه-أنتَ................(یُجاهِدُ-امر)

4-فعل مزیدرامشخص وباب آن راذکر کنید.

وَصَلتُ ، دافَعَ ، یُرجِعُونَ ، یَکتُبُونَ ، فَرَّقَ ، یَنصُرونَ ، یُخَرِّبُ .

5-جدول زیرراکامل کنید.

       باب

       ماضی

     مضارع

      مصدر

         امر

 حروف اصلی

     مُفاعَلَه

 

    یُکاتِبُ

 

 

 

 

        أَنزَلَ

 

       أنزال

 

      ن ز ل

      تفعیل

 

       یُعَلِّمُ

 

 

 

     إفعال

 

     یُجلِسُ

 

 

 

 

      سافَرَ

 

     مُسافَرَه

 

 

 

      کَبَّرَ

 

 

 

 

 

 

درس (3):ثلاثی مزید(2)

                           ***************************************

1-افعال زیررابه باب موردنظربرده وماضی ،مضارع ،مصدروامرآن رابنویسید.

الف:حَصُنَ ، عَلِمَ ، نَزَلَ ، جَمَعَ (تَفَعُّل)

ب:وَزَنَ ، قَرُبَ ، صَدَفَ ، ظَهَرَ (تفاعُل)

ج:فَرَقَ ، نَشَرَ ، نَقَلَ ، نَظَرَ (افتعال)

د:قَطَعَ ، قَسَمَ ، قَلَبَ ، فَجَرَ (انفعال)

و:کَبُرَ ، خَرَجَ ، نَسَخَ ، ضَعُفَ (استفعال)

2-باب افعال زیررامشخص کنید.

یَشتَغِلُ ، یَتَکاسَلونَ ، تَتَأمَّلُ ، تَنعَقِدُ ، إستَیقَظَ ، تَوَضَّأَ ، تَفَضَّلوا ، إجتَمَعنا ، إشتَبَهتُ ، إنتَخِب .

3-باتوجه به ضمایر،فعل مناسب بنویسید.

الف:هم..........(تَجالَسَ)             ب:هی...........(یَنصَرِفُ)               ج:أنتم...........(یَنتَصِرُ)

د:أنتُنَّ...........(یَستَغفِرُ)             و:أنتَ...........(یَتَکاتِبُ)                ه:أنتما............(یَتَعَلَّمُ)

ل:أنتِ..........(یَجتَهِدُ)              م:هما............إستَیقَظَ)                 ی:أنا..............(تَوَضَّأَ)

 

 

درس(4):جامد و مشتق(1)

                     *******************************************

1-بافعلهای داده شده اسم فاعل مناسب بسازیدودرجای خالی قراردهید.

الف:جاء ال.............وفَرَّحُواالناسَ. (یُبَشِّرُ)

ب:لِتِلکَ ال ..............کُتُبٌ جَیِّدَهٌ. (کَتَبَ )

ج:إنَّهُ..................سینمائیٌ ماهرٌ.  (أخرَجَ )

د:یاربِّی إنِّی..............عَهدِکَ. (یَحفَظُ )

و:إن عاقبتَ فَأنتَ المُنصِفُ وأنا ال............... . (إستَسلَمَ )

ه:إن عَفَوتَ فأنتَ ال................. . (تَفَضَّلَ)

 

2-بافعلهای داده شده اسم مفعول مناسب بسازیدودرجای خالی قراردهید.

الف:ال.................مِن الناسِ یُدافِعونَ عن حَقِّهِم.  (إستَضعَفَ)

ب:الإنسانُ...............مِن التُّراب. (خَلَقَ)

ج:ومانُرسِلُ ال............ینَ الامُبَشِّرینَ ومُنذرینَ. (أرسَلَ)

د:رِجال الدینِ ...............فی المُجتَمَع . (إحتَرَمَ)

 

3-نوع مشتقات زیررابنویسید.

مُعَظَّم  ،  مَخلوق  ،  کافِر  ،  مُتَکَبِّر  ،  مُبَشِّرون  ،  مُنکَر  ،  حارِس  ،  مُؤمِنونَ  ،  مَعروف  ،  مُنذِرونَ  ، مَظلومین  ،  مُرسَلینَ  ،  مُکَذِّبینَ   .

 

 

درس (5): جامدومشتق (2)

                       *****************************************

 

1-نوع مشتقات زیررامشخص کنید.

 

بَزّازینَ  ،  خادِم  ،  أحسَن  ،  مَغرِب  ،  عجیب  ،  والِد  ،  أمیر  ،  شدید  ،  أولَی  ،  أرخَص  ،  بائع  ، 

حزین  ،  مَجلِس  ،  علّامَه  ،  فَصیح  ،  مَعبَد  ،  عَطشان  ،  خَشِن  ،  حُسنَی  ،  غَضبان  ،  سَهل  .

 

2-الف:درتحلیل صرفی کلمات جمله ی زیر،اشتباهات رااصلاح کنید.

 

                                     "یَکتُبُ الطالبُ النَّشیطُ التَّمارینَ فی المنزل."

یَکتُبُ:فعلٌ ماضٍ ، لِلغائب ، مجردٌ ثلاثی .

طالب: اسم ، مفرد ، مذکر ، جامد (اسم فاعل)

نشیط: اسم ، مفرد ، مذکر ، مشتق (اسم مبالغه )

تمارین: اسم ، جمع مذکرسالم ، جامد

فی: حرف ربط

منزل: اسم ،مفرد ،مذکر ، مشتق (اسم مفعول)

 

ب:هرکلمه رابه اعراب صحیح آن وصل کنید:

1-یَکتُبُ                                    صفه لِفاعل

2-الطالبُ                                  فاعل ومرفوع

3-النشیط                                 فعل وجمله فعلیه

4-التمارین                               جارومجرور

5-فی المنزل                             مفعول ومنصوب                                                           

 

 

 

                                                                               بسمه تعالی                                                                                 نام ونام خانوادگی:                 آزمون پایانی نوبت اول–  دی ماه  85  دبیرستان بوخش  وقت : 70 دقیقه

شعبه:

1-عبارات زیررابه فارسی روان ترجمه کنید.

الف:لا أقدرُأکثَرَمِن هذابَلِّغ سلامی إلی حبیبی.

ب:عَلَّقَ المدیرُ علی عُنُقِهِ وِسامَ الإجتِهاد.

ج:ماالفائدهُ فی ثَروهٍ وراءَهالعنهُ الناسِ .

د:فَإن عَفَوتَ فَأنتَ المُتَفَضِّل وإن عاقَبتَ فَأنتَ المُنصِفُ .

و:لمّاعَلِمَ أمیرالمؤمنینَ بأنَّ البائعَ قدعَرَفَهُ تَرَکَ المکان .

 

 

3

 

 

 

2-معنی کلمات زیررابنویسید.

یُجَفِّفُ :                              کُمّ :                                الفِضَّه :                           روزنامه :

 

3-ترجمه ی صحیح راانتخاب کنید.

الف:العقلُ مُصلِحُ کُلِّ أمرٍ .                        1-عقل اصلاح شده ی هرکاری است .1

                                                            2-عقل اصلاح کننده ی هرکاری است .1

ب: أَشجَع یعنی :            1-بسیار شجاع 1          2-شجاعت نشان می دهد1           3- شجاع تر1

ج:تَعَلَّم حُسنَ الإستِماعِ کماتَتَعَلَّمُ حُسنُ الحدیثِ .                                                   

  خوب گوش کردن را...... همان طورکه خوب صحبت کردن را ...... .

  1-بیاموز ، می آموزی1            2-بیاموز ، آموختی 1                3-می آموزی ، آموختی1

 

 

 

5/1                              

 

 

 

4-اشتباهات موجوددرترجمه راتصحیح کنید.

الف:هولاء وَجَدواالسعادهَ  فی مساعدهِ الآخرینَ.             اینان سعادت رادردیگران می یابند.

ب:المُستَضعَفونَ هم وارثونَ الأرض .                        ضعیف کنندگان همان وارثان زمین هستند.                        ج:حینمارَزَقَ اللهُ الإنسانَ عقلاً کاملاًولساناً فصیحاً.       موقعی که به انسان عقلی وزبانی فصیح روزی خواهدداد.

 

 

5/1

5-مشخص کنیدافعال زیرازکدام باب می باشند.

    الف: تُصَدِّقُ:                ب: أرسَلنا:                   ج: إبتَلَعَت:                     د: یَتَکاسَلونَ:

 

1

6-امرافعال زیررابنویسید.

الف:تُرسِلانِ:                     ب:تُدافِعینَ:               ج: تَستَقبِلُ:                        د:تَتَعَلَّمنَ:                                   

 

 

1

7-جای خالی رابافعل مناسب پرکنید.

الف:أنا..........(دافَعَ)       ب:أنتم..........(یَتَحَمَّلُ)       ج:هی...........(أثبَتَ)           د:أنتُنَّ............(یُجاهِدُ)

 

1

8-نوع افعال زیررامشخص کنید.  (ماضی ، مضارع ،امر )

الف:إجتَمَعنا:                    ب:یَنقَلِبُ:                  ج:جاهِد:                     د:تَکاتَبَ:

 

1

9-ازافعال زیراسم فاعل واسم مفعول بسازید.

الف:ظَلَمَ:(اسم فاعل):                (اسم مفعول):                  ب:إنتَظَرَ(اسم فاعل):            (اسم مفعول)

 

1   

10درعبارات زیراسم مشتق رامشخص ونوع آن رابنویسید.

الف:لِلشَّمسِ فی الصَّباحِ طلعهٌ جمیلهٌ.                         ب:لَقدخَلَقناالإنسانَ فی أحسَنِ تقویم .

 

1

11-نوع مشتقات زیررابنویسید.

مَملوء  ،  مُعتَذِر  ،  رَنّان  ،   غَضبان  ،  خَشِن  ،  مَعبَد  ،  حُسنَی  ،  مُرسَل  .

 

2

12-ازمیان کلمات زیرجمع مذکرسالم ، جمع مؤنث سالم ، مثنی وجمع مکسررامشخص کنید.

الف:مُسلمَینِ:                ب:عالمینَ:                  ج:علوم:                د:مؤمنات:

 

13-کلمات مشخص شده راحرکت گذاری کنید.  الف:یَضرِبُ الله الأمثال لِلناس .     ب:قولُکَ حق .

1

14-کلمات زیررااعراب وتحلیل صرفی کنید.           نَجَحَ الطالبُ فی الإمتحان .

1

15-متن زیررابخوانید وبه سؤالات پاسخ دهید.

      ذَهَبَ الإمامُ علیٌ(ع)مع خادمِهِ الشابِّ إلی السوقِ وإنتَخَبَ قمیصاً بثلاثهِ دراهمَ وقمیصاً أرخَصَ وقال لِخادمهِ:

     "أنتَ شابٌ ولَکَ رغباتُ الشَّبابِ فَالقمیصُ الجَیِّدُ لَکَ والأرخصُ لی ."

 

الف-مع مَن ذَهَبَ الإمامُ علیٌّ(ع)إلی السوقِ ؟

ب-ماذاعَمِلَ الإمامُ (ع)فی السوقِ ؟

ج-هَل إنتَخَبَ الإمامُ (ع)القمیص الأرخَص لِنَفسِهِ ؟

د-ازمتن یک اسم تفضیل بنویسید..

 

 

                                                                                                           «ومن الله التوفیق»

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

درس (6): ضمیر

                  *********************************************

1-نوع ضمایرمشخص شده رابنویسید.

الف:العِلمُ یحرسُکَ وأنتَ تحرُسُ المال .                 ب:إیّاکَ نعبُدُوإیّاکَ نَستعینَ .

ج:إسمَعُواکلامَ المعلمینَ .                                    د:نحنُ نَبحَثُ عن أحسَنِ مکانٍ لِبناءِ المستشفَی .

                          و:یا أیُّهاالنَّبیُّ ! إنّاأرسَلناکَ شاهِداًومُبَشِّراًو نذیراَ .

 

2-ترکیب های زیرراکامل کنید.

الف:شَکَرَ +ی :                ب:یُعَلِّمُ+ی :                 ج:اُخت + ی :                   د: لِ + ی :

و:ألحِق + ی :                 ه: وَهَبوا + ی :

 

3-کلمات مشخص شده راتحلیل صرفی کنید.               لَوعَلِمَ الناقصُ بِنَقصِهِ لَکانَ کاملاً .

 

4-آیامی خواهیدذخیره واژگان خودرابیازمایید ؟

دراین صورت اشتباهات مشخص شده رااصلاح کنید.

الف:إنَّ المکتَبَهَ مکانُ مُعالجهِ المرضَی .

ب:إنَّ المدینهَ أصغَرُ مِن القریهِ .

ج:محمّدُبنُ زکریّاالرّازیّ مُکتَشِفُ الملح .

د:المُبادَرَهُ بِبِناءِ المُستَشفَی عَمَلٌ بسیطٌ .

و:إنَّ یومَ الجُمُعَهِ أولُ أیامِ الأسبوع .

ه:قدقَسَّمنا هذه الدائرهَ إلی ثلاثهِ أقسامٍ .   

 

درس(7):اسم موصول

                   *****************************************

1-جای خالی رابااسم موصول خاص پرکنید.

الف:أناأعرِفُ ذلک الرَّجُلُ...............کان مشغولاً بِبَیعِ الحَطَب.

ب:الأمَّهاتُ الفاضِلاتُ هُنَّ..............یَصنَعنَ المُستَقبل .

ج:تلک الطالبهُ هی................نَجَحَت فی مسابقهِ الشَّطرَنج.

د:................یَجتَهِدونَ فَهُم یَنجَحونَ فی الحیاه .

 

2-جای خالی رابااسم موصول عام پرکنید.

الف:یاأختی !إحتَرِمی..............هی أصغرُ مِنکَ.

ب:إسألنی ............تُریدُمِن الجغرافیه .

 

3-تحلیل صرفی زیرراتصحیح کنید.              الطالبهُ المُجتَهِدهُ هی التی تنجَحُ فی درسِها .

طالبه: اسم ،مشتق(اسم مفعول) ، مفرد ، مذکر .

مجتهده : اسم ، جامد (اسم مفعول) ، مفرد ، مؤنث .

هی :حرف ،ضمیر ،متصل ، مرفوعی ، مفرد ، مذکر .

التی:اسم ،موصول عام ، مفرد ، مؤنث .

تنجح: فعل ، مضارع ، مفردمؤنث مخاطب ،ثلاثی مزید .

فی :حرف ، جر ، عامل .

درس: اسم ، مشتق ، مثنی ، مذکر .

ها: اسم ، ضمیر ، منفصل نصب وجر ،مفردمؤنث مخاطب .

 

 

درس(8):  معرب ومبنی

                 **********************************************

1-معرب ومبنی رامشخص کنید.

الف:أولئکَ الذینَ صَدَقواوأولئکَ هُمُ المُتَّقونَ.                    ب:لَقَدخَلَقناالإنسانَ فی أحسَنِ تقویم .

ج-الحمدُلله الذی لَهُ مافی السَّمواتِ ومافی الأرضِ .           د:أکتُب لَنافی هذه الدنیاحَسَنَهً وفی الآخِرهِ.

 

2-تحلیل صرفی مربوط به کدام کلمه است.

الف:اسم استفهام ، مبنی علی السکون                1-متی1                     2-الذی1

ب:حرف جر ، مبنی علی السکون                     1-فی 1                     2-هل1

ج:اسم ، مفرد ، مذکر، صفت مشبهه ، معرب        1-رحیم1                   2-بقره1

د:فعل مضارع ، مبنی علی السکون                    1- یُخالِفنَ 1              2-إعتَمَدَ  1

 

3-کدام کلمه ازنظرمعنی باسایرکلمات متفاوت است.

الف:1-ثعلب  1             2-ذئب 1                     3-أسد 1                    4-بَطن1

ب:1-کهف  1               2-دیک 1                    3-بومه 1                   4-حمامه1

ج:1-حَسَنه وسیئه1         2-نجاح وموفقیه1          3-أمس وغداً  1           4-شاب وعجوز1

د:1-وَجَدَ وفَقَدَ 1            2-قلیل وکثیر1             3-بعیدوقریب1             4-مَنَحَ ووَهَبَ1

        

 

درس(9):  جمله فعلیه

               *********************************************

1- اعراب کلمات مشخص شده رابنویسید.

الف:لَقدخَلَقنا الإنسانَ فی أحسَنِ تقویمٍ.               ب:أ تأمُرونَ الناسَ بِالبِرِّ وتَنسَونَ أنفُسَکُم ؟

ج:تَسکُنُ بومهٌ فی خَرِبَهٍ مِنَ خراباتِ البصرهِ.         د:کیفَ ضَرَبوالکَ الأمثالَ؟

و:کَلَّمَ الناسَ علی قَدرِعُقولِهِم .                         ه-قدأنزَلَ اللهُ إلیکُم ذکراً .

 

2-حرکت گذاری کنید.

الف:یَضرِبُ الله الأمثال للناس.    

ب:بعدَأیامٍ فَتَحَ السَّجّان باب السِّجن فَوَجَدَ أقلیدُس فی السِّجن میِّتاً.

 

3- إعراب وتحلیل صرفی عبارت زیر رابنویسید.

                                           یُبَشِّرُ اللهُ المؤمِنَ بِرَحمَتِهِ .َ

 

4-به عربی بنویسید.(للتعریب)

الف:آیاکسانی که می دانندوکسانی که نمی دانندبرابرند؟

ب:هرکس زبانش شیرین باشددوستانش (برادرانش)زیادمی شود.

ج:قومت راازتاریکی به سوی نور خارج کن.

د:علم وایمان انسان را به خداوندنزدیک می کند.

 

 

درس(10): جمله اسمیه  

               *********************************************

1-مبتداوخبرونوع خبررامشخص کنید.

الف:أنتَ شَرِبتِ قَدحاً مِن اللبنِ.                         ب:الرُّمانُ غنیٌّ بِعُنصرّالحدیدِ .

ج:اللهُ أنزَلَ القرآنَ لِسعادهِ البشرِ.                        د:الأمهُ الإسلامیَّهُ لاتَتَقَدَّمُ إلا بِشعبٍ سلیم .

و:فی العسلِ سَبعونَ مادَّهً مختلفهً مفیدهً .              ه:السَّمَکُ مِنَ الأطعَمَهِ المفیدهِ لِأمراضِ القلبِ.

 

2-جمله ی اسمیه رابه فعلیه وفعلیه رابه اسمیه تبدیل کنید.

الف:ذَکَرَالأطباءُ لِلثومِ أربعینَ فائدهً طبیَّهً.             ب:الأطباءُ یَستَعمِلونَ البَصَل فی عِلاجِ بعضِ الأمراضِ.

ج:غَصبَ الکُفّارُ بَلَداً مِن البلادِ الإسلامیهِ.            د:نَجَحَت المؤمنتانِ فی الإمتحانِ

 

3-إعراب وتحلیل صرفی عبارت زیررابنویسید.

                                            المُعلِّمُ جالسٌ فی الصَّفِّ.

 

4-حرکت گذاری کنید.

الف:الفاکهه مفیده لِسلامه الجسم .                        ب:العلم یُقَرِّبُ الإنسان إلی الله .

ج:یَکتُبُونَ الطلاب التَّمارین فی المنزل .                 د:الأمهات إجتَمَعنَ لِتکریم تلمیذهٍ مثالیهٍٍ .

 

5-به عربی بنویسید. (للتعریب)

الف:پیازبرای ضدعفونی کردن دهان ازمیکروبها مفیداست.

ب:قرآن راهی روشن برای سعادت انسان است.

ج:موفقیت درتلاش است نه درتنبلی. 

 

 

 

                                                                       بسمه تعالی

نام ونام خانوادگی:                    آزمون پایانی نوبت دوم خردادماه 86 دبیرستان بوخش -  وقت:70دقیقه

شعبه:                                                         

1-عبارات زیررابه فارسی روان ترجمه کنید.

الف:هَب لی حُکماً وألحِقنی بالصّالحینَ.

ب:نحنُ إجتَمَعنا هُنالِتکریمِ تلمیذٍ مثالیٍّ.

ج:إنتَخِب الإمامُ قمیصاًبِثلاثهِ دراهمَ وقمیصاًأرخَصَ.

د:أمیرُالمؤمنینَ یَشعُرُ بالحُرِّ الشدید وهویَتَرَوَّحُ بِکُمِّهِ .

و:وَزِّعُوا الماء علیهم وعلینابالتَّساوی وغداً یأتی الفرج .

ه:البَصَلُ مفیدٌ لِتطهیرِ الفمِ مِنَ الجراثیمِ .

 

 

 

3

 

 

 

2-معنی لغات زیررابنویسید.

      النَّجده:                      الطاقه:                         تَوَضَّأ:                           الأنیقه:

 

1

3-گزینه صحیح راانتخاب کنید.

الف:لایَستَسلِمُ الأحرارُ لِلظُّلمِ .            انسان های آزاده دربرابرظلم………..

1-تسلیم نشدند1                           2-تسلیم نمی شوند 1                         3-نبایدتسلیم شوند1

ب:فَأصبِرعلی ما یَقولونَ وسَبِّح بِحَمدِرَبِّکَ .

                           1-پس برآنچه می گویندبی تابی مکن ، آنان به ستایش پروردگارت تسبیح گویند 1.

                           2-پس برآنچه گویندشکیبا باش وبه ستایش پروردگارت تسبیح گوی .1   

ج:مَن عَذُبَ لِسانُهُ کَثُرَ إخوانُهُ .

                           1-هرکس زبانش شیرین شوددوستانش(برادرانش)زیادمی شود1

                          2-هرکس زبانش دیگران راعذاب دهد دوستانش پراکنده می شود1.                             

 

 

 

 

5/1

 

 

 

 

4-اشتباهات موجوددرترجمه راتصحیح کنید.

الف:حینمارَزَقَ اللهُ الإنسانَ عقلاًکاملاًولسا ناًفصیحاً.        موقعی که به انسان عقلی وزبانی فصیح روزی خواهدداد.

ب:أناأضمَنُ لکَ ألفَ بیتٍ خَرِبٍ لِمَهرِ بنتِکَ .              من تضمین می کنم برای مهردخترت هزارخانه ی خراب را.

ج:بعدَأیامٍ فَتَحَ السَّجّانُ بابَ السِّجنِ فوَجَدَأقلیدسَ میِّتاً.

 ازچندروززندانبان درزندان راکمی بازکردواقلیدس رابیمار یافت.                                                             

 

5/1

 

 

 

5-عبارت زیررابه عربی بنویسید.                فرصت رابرای یاگیری غنیمت شمرید.

6-عبارات زیرراباکلمه ی مناسب تکمیل کنید.

الف:إحتَرِم……هوأصغرُمِنکَ .(ما مَن الذینَ)

ب:…….یعلمونَ الصالحاتِ فَلَهُم أجرٌ عظیمٌ .( الذی الذینَ التی -  اللاتی )

ج:الطالبهُ المجتهدهُ هی ……..تنجَحُ فی درسِها .(الذی الذینَ التی اللاتی )                                                                                              

د:رَبَّنا ! أفرِغ علیناو…….أقدامنا . (ثَبِّت ثَبِّتوا )

و:المؤمنونَ ……..ولایُکَذِّبونَ أبداً. (یَصدُقونَ یَصدُُقُ یَصدُقانِ )

ه:….......الأمهاتُ أنفُسَهُنَّ فی تربیهِ الأولادِ . (یُتعِبُ یُتعِبنَ تُتعِبُ )

5/0

 

 

 

 

 

5/1

7-الف:امرافعال زیررابنویسید.                     1-تُقَدِّمانِ:                           2-تُکرِمُ:

  ب:باب افعال زیررامشخص کنید.                1-یَتَعَلَّمونَ:                         2-یُدافِعُ:

1

 

8-الف:نوع مشتقات زیررامشخص کنید.        1-صَعب:                           2-مُؤمِن:

  ب:بنویسید.           1-اسم مفعول از"بَشَّرَ":                        2-اسم مکان از"سَکَنَ"

1

 

9-الف:درجای خالی ضمیرمناسب بنویسید.

 بعدلحظاتٍ تَرجِعُ الفأرهُ مِن بیتِوتجلِسُ تحتَ المظلهِ.

بعدازچندلحظه موش ازخانه اش برمی گرددواوزیرچترمی نشیند.

ب:نوع ضمایرزیررامشخص کنید.                   هُم مشغولونَ بِمُطالعهِ دروسِهِم .                    

 

 

1

 

10-کلمات معرب ومبنی رامشخص کنید.                     هُم وَجَدوا طریقهً لِحَلِّ هذه المشکلهِ .

5/0

11-درعبارت زیرفاعل ونوع آن ومفعول به وجارومجروررامشخص کنید.     أذکُروانعمهَ اللهِ علیکم .

1

12-عبارت زیررابه جمله ی فعلیه تبدیل کنید.                    المسلماتُ یَجتَمِعنَ فی المسجِد .

5/0

13-درعبارت زیرمبتداوخبرونوع آن رامشخص کنید.          النَّجاحُ فی الإجتهادِ لافی التکاسُلِ .

1

14-اشتباهات رامشخص کنیدوصحیح آن رابنویسید.            التواضعُ تَرفَعُ قیمهُ الإنسانِ .

5/0

15-حرکت گذاری کنید.                                    یَغتَنِمُ العاقلُ الفرصه فی الحیاه .

5/0

16-إعراب وتحلیل صرفی کنید.                          یَنجَحُ الصادقُ ویَفشَلُ الکاذبُ .

2

17-متن زیررابخوانیدوبه سؤالات پاسخ دهید.

  تَسکُنُ بومهٌ فی خرابات البصرهِ فقَصَدَت تزویجَ وَلَدِها بإحدی بومات الموصلِ فَرَفَضت بومهُ الموصلِ وقالت:إنَّ البصرهَ  بلدهٌ معمورهٌ ووَلَدُکَ لایقدرُ دفعَ مهربنتی وهوعشرهُ بیوتٍ خربهٍ .قالت البومهُ: أناأضمنُ لکَ ألفَ بیتٍ خَرِبٍ .                

الف:ماقَصَدَت بومهُ البصرهِ ؟                                    ب:کیفَ کانت البصرهُ ؟

ج:فاعل فعل مشخص شده ونوع آن رابنویسید.             د:کلمه ی "معموره"چه نوع مشتقی است.

2

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 14:53  توسط دبیر | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
با سلام.
اینجانب در نظر دارد با ایجاد این وبلاگ نمونه سوالات ، طرح درس و مطالب مختلف و متنوع را در اختیار عموم قرار دهد .لذا از شما همکاران ، اساتید بزرگوار و دانش آموزان عزیز انتظار دارد با ارسال نظرات ، انتقادات و پیشنهادات خود ما را در هرچه پر بار تر کردن این وبلاگ یاری کیند .
با تشکر: دبیر دبیرستانهای دخترانه شهرستان بستک
(این وبلاگ وابسته به گروه آموزشی نیست . )

پیوندهای روزانه

آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
بهمن 1388
دی 1388
آذر 1388
آبان 1388
مهر 1388
شهریور 1388
خرداد 1388
اردیبهشت 1388
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM